Table of Contents Table of Contents
Previous Page  9 / 48 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 9 / 48 Next Page
Page Background

9

Pobjeda

Četvrtak, 6. septembar 2018.

U fokusu

Velikanarodna skupština

srpskognarodauCrnoj Gori

(skraćeno: Podgorička skup-

ština) najvažnijeodluke je

usvojila 13. (26) novembra

1918. godine: da sekraljNi-

kola i dinastijaPetrovićNje-

goš zbace sa crnogorskog

prijestola, da seCrnaGora

saSrbijomujedini u jednu

državupoddinastijomKa-

rađorđevića i dapotomstupi

uzajedničkudržavuSrba,

Hrvata i Slovenaca.

Jasni su osvajački motivi i in-

teresi Vlade Srbije, koja je

okupirala Crnu Goru, organi-

zovala i kreirala odluke koje je

usvojilaPodgoričkaskupština.

Treba, ipak, ukazati i namoti-

ve učesnika Podgoričke skup-

štine, koji su bili crnogorski

državljani, da glasaju za ove

odluke. Očita je bila njihova

mržnja prema kralju Nikoli i

dinastiji Petrović Njegoš, i že-

lja da se izvrši ujedinjenje sa

Srbijomi ostalimSrbima.

Ali, ostaje pitanje: otkuda toli-

ka strast da se to sprovede uz

sopstveno poniženje i prezir

CrneGore?

RAZLOZI

UobrazloženjimaodlukaPod-

goričke skupštine posebno su

značajni ekonomski i politički

razlozi.

Ekonomska ,,opravdanost“

odluka svodi se na konstataci-

ju da je Crna Gora „po samoj

prirodi zemljišta, najsiromaš-

niji kraj, možda u cijelom svi-

jetu“ i da, zbog toga, ona nema

nikakvih ekonomskih uslova

za samostalni život jer bi u toj

varijanti „unaprijed bila osu-

đena na smrt“. Spasoje Radu-

lović jedodaoda je crnogorski

narod „i u normalnomvreme-

nu bio nesretniji od ostalih

evropskijehnaroda“.

Nesporno je bilo da je život u

CrnojGoriprijeovogdogađaja

bio težak, ali tvrdnjeda jeCrna

Gora najsiromašnija u cijelom

svijetua crnogorski narodnaj-

nesrećniji, nijesu bile odraz

realnosti nego samonametnu-

tog potcjenjivanja i očaja.

U ovim izjavama se očitavaju

dvije nevjerice. Prva je u eko-

nomski potencijal Crne Gore,

a druga u sposobnost da se taj

potencijal samostalno razvija.

Zato je odbačen prijedlog Iz-

vršnog odbora Podgoričke

skupštine, kao privremene

vlade, dasebavi i ekonomskim

pitanjima. Nasuprot tom pri-

jedlogu, izglasano je da je za-

datak Izvršnog odbora da se

prvenstvenobavivojnim,poli-

cijskim, činovničkim i sud-

skim izvršenjem odluka Pod-

goričke skupštine. Spasoje

Piletić je izjavioda Izvršni od-

bor treba da se brine za be-

zbjednost, a da će „druga važ-

na pitanja za Srbe riješiti

srpska vlada, koja je sada po-

slije ujedinjenja naša zajed-

nička vlada“?!

Prijedlog tri socijalistička i an-

ticrkvena učesnika je bio da

Narodni odbor preuzme vlast

te da se, između ostalog, bavi

rješavanjem hitnih ekonom-

skih, socijalnih, finansijskih,

obrazovnih i zdravstvenihpo-

treba i to iz fonda koji je treba-

lo stvoriti konfiskacijom imo-

vine kralja Nikole i čitave

imovine crkava i manastira. I

ovaj prijedlog je predviđao da

„Narodniodborimasvacrkve-

na i manastirska imanja kao i

celusvojuimovinuuručiti vla-

di Srbije“!

SAMOPONIŠTENJE

Sve to potvrđuje tezu o samo-

poništenju sposobnosti nove

vlasti da se bavi ekonomijom.

Takvo ekonomsko samode-

gradiranje je bilo kobno za cr-

nogorsko društvo. Učesnici

Podgoričkeskupštinesudrža-

vu i narod proglasili najsiro-

mašnijima i najnesrećnijima

nasvijetu, sebenesposobnima

i predali se na staranje drugoj

državi. Iza te odluke se nalazi

ne samo duboko samopotcje-

njivanje, već i želja da se živi

na tuđi račun. Potpredsjednik

Podgoričke skupštine Lazar

Damjanović je izjavio: „Sa-

mom tom zajednicom mi se

odmah dižemo na viši nivo

shvatanja i sve kulturne teko-

vinenaše kulturne braće Srba,

HrvataiSlovenacapostajuod-

mah i naša svojina“.

I politički dio obrazloženja

glavnih odluka Podgoričke

skupštine imasamodegradira-

jućikarakter.Političkirazlogje

iskazanurečenici:„Poredveli-

ke ujedinjene Jugoslavije, ka-

kav bi bijedan politički značaj

imala malena, slaba, sirota Cr-

naGora“.

U izjavama na Podgoričkoj

skupštini nema gotovo nijed-

nogafirmativnogstavaocrno-

gorskoj državi, već je propagi-

rana teza da je sve što je u

istorijipozitivno-zaslugasrp-

skog naroda uCrnoj Gori.

ODDANAS SMO SRBI

Svaki pomen državne poseb-

nosti i prethodnog političkog

sistema naišao je na osudu.

Istaknuti pripadnik Narodne

stranke Milosav Raičević je

govorio o političkim sukobi-

ma u periodu crnogorskog

parlamentarizma, što jedoče-

kano jakim negodovanjem.

Zato ga je drugi potpredsjed-

nik Podgoričke skupštine Sa-

vo Fatić upozorio da ostavi na

stranu istoriju Crne Gore jer:

„Mi više nijesmo Crnogorci

nego Srbi“.

Otuda i odbojnostpremaCeti-

nju kao prijestonici, pa je Lju-

boGlomazić naveo: „I ja gajim

prema Cetinju nesimpatije,

kao god i vi“. Radovan Tomić

jeupozorionaopasnostodita-

lijanskih trupa u Crnoj Gori i

izjavioda bi Izvršni odbor tre-

balo da „Talijanima stavi do

znanja da što prije idu sa teri-

torije Kraljevine Srbije“. Za

njih je, već nakon izglasavanja

glavnihodluka,CrnaGorabila

- samodio teritorije Srbije.

Velimir Jojić je izjavio da se

kraljuNikoli saopšti „daćemu

se, ako bude uhvaćen na teri-

toriji našoj, dati kuršum u če-

lo“.KraljNikolajebiovanpuš-

kometa, ali je kuršum u čelo

momentalno primila država

CrnaGora.

Svjesnoisistematskijenegira-

na i samoodbacivana svaka cr-

nogorska posebnost. Zato za

učesnike Podgoričke skupšti-

nenijebilodovoljnosamosvr-

gnuti kralja Nikolu i ujediniti

se sa Srbijom, već se poniziti i

do korijena sasjeći svaku po-

sebnost Crne Gore i Crnogo-

raca. Te posebnosti su kvarile

čistotu srpske nacije, pa su ih

se odrekli. Otuda uporno do-

kazivanje da su oni isključivo

Srbi koje je, eto, sudbina teško

kaznilakadasuserodiliiživje-

li u nezavisnoj crnogorskoj

ekonomskoj i političkoj pusti-

nji. Poštonijesumogli dabudu

Srbi po rođenju u Srbiji, onda

su se potrudili da se srpstvu

dokažu tako što će se za srp-

stvo žrtvovati više nego ijedan

diosrpstvailiSrbije.Zbogtoga

je naglašeno da su ovo bile od-

lukeskupštinesrpskognaroda

uCrnoj Gori.

Tolika količina prezira i poni-

štavanja Crne Gore i crnogor-

stvaizazvalajereakcijuidove-

la do Božićnog ustanka i

komitskog pokreta čija je pa-

rola bila „Za pravo, čast i slo-

bodu Crne Gore“, odnosno

odbrana državnosti i samopo-

štovanja.

NASLIJEĐENI SINDROM

Istog dana kada su usvojene,

bilo je jasno da su odluke Pod-

goričke skupštine nelegalne i

nelegitimne. Zato je njihovo

suštinskoukidanje 1945. godi-

nebiloveoma teško i značajno

i ta slava pripada KPJ i crno-

gorskimpartizanima.

Crna Gora se u socijalističkoj

Jugoslaviji, kada je doživjela

opštu renesansu, oslobodila

motiva koji su doveli do Pod-

goričke skupštine, ali nije u

potpunosti poništen naslije-

đeni sindrom ,,manje vrijed-

nosti“. To je bila brana potpu-

noj emancipaciji od odluka

Podgoričke skupštine tokom

90-ih. Kombinacija straha,

mržnje i zavisti rođena na

Podgoričkoj skupštini dugo je

paralisala kreativnost i pro-

movisala podanički, samopo-

nižavajući i slab karakter.

Zato najveći istorijski preo-

kretnijesamopobjedanadpo-

litičkimodlukamaPodgoričke

skupštine i obnova državnosti

1945. i nezavisnosti 2006. go-

dine, već izgrađena politička

posebnost, samopoštovanje,

ekonomskasnaga, vjerausop-

stvene potencijale i hrabrost

da se krene samostalnim pu-

tem.

Današnje ideološke sljedbeni-

ke Podgoričke skupštine, koji

slave vijek od njenog održava-

nja, najviše boli to što je Crna

Gorapokazaladaistovremeno

može biti ekonomski samo-

stalna i politički uspješna.

Znaju da svaki uspjeh koji Cr-

na Gora postigne na ekonom-

skom, političkom i kulturnom

planu samo jača državnu ne-

zavisnost i ruši razloge zbog

kojih bi Podgorička skupština

opet bilamoguća.

I to je suština istorijskogpreo-

kreta od 1918. do 2018. godine:

što se izbjelaške „bijedne,ma-

le, slabe, sirote i najsiromašni-

je“, Crne Gore osuđene na

smrt, obnovila perspektivna

evroatlantska država.

(Autor je istoričar i poslanik

DPS-auSkupštini

CrneGore)

OSVRT:

O posljedicama odluka Podgoričke skupštine

Ponižavanje

vlastite

države

Piše:

DragutinPAPOVIĆ

Velimir Jojić je izjavio

da se kraljuNikoli

saopšti „da ćemu se,

ako bude uhvaćen

na teritoriji našoj, dati

kuršumu čelo“

Očita je bilamržnja delegata prema kraljuNikoli i dinastiji

Petrović Njegoš i želja da se izvrši ujedinjenje sa Srbijom i

ostalimSrbima. Ali, ostaje pitanje: otkuda tolika strast da se

to sprovede uz sopstveno poniženje i prezir Crne Gore

Delegati Podgoričke skupštine