Table of Contents Table of Contents
Previous Page  8 / 48 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 8 / 48 Next Page
Page Background

8

Pobjeda

Nedjelja, 26. avgust 2018.

Društvo

PODGORICA

-Tek jeunovi-

jevrijeme, najprije s pojavom

ribolovnih foruma, aonda i

sveprisutnihdruštvenihmre-

ža, evidencijanovihvrsta riba

uJadranupostala, štobi rekli

hroničari, redovnija.

Do tada su mnoge vrste prola-

zileneopaženoilibezmedijske

pompe.Doksudrugezabunom

smatrane vrstama koje inače

obitavaju u našemmoru. Kao

što je toprimjer sanekimbara-

kudamakoje su se tihoodoma-

ćile pod ,,lokalnim imenima“,

ili vrstama kernji čije su šare ili

tačke samo na prvi pogled pri-

padale domaćimsortama.

PROMJENA

Edukacija, apeli stručnjaka i

izvještaji medija uticali su da

dođe do promjena uobičajene

situacijedanalaziostanusamo

dio ribarske priče. Ribari i

sportski ribolovci sada redov-

no dokumentuju nove nalaze i

o njima obavještavaju Institut

za biologijumora.

Uzdobrusaradnjusastručnja-

cimauregionu, prijesvegaHr-

vatskoj, kao i sa ihtiolozima na

Mediteranu, dobija se uvid u

areal pojedinih vrsta i gotovo

da se mogu prognozirati godi-

ne kada će se, pod uticajem

morskih struja, kao i jačeg pri-

liva voda iz Mediterana, ili

zbog ljudskog uticaja (balas-

tne vode), novajlije, invazivne

kao i alohtone (namjerno ili

slučajno unesene) vrste, javiti

u većembroju.

To je, kako je Pobjedi saopštio

stručnjak sa IBM-a u Kotoru

Aleksandar Joksimović, rani-

jihgodina doprinijelo sticanju

krupnije slike promjena koje

vladajuunašemmoru.

- Pravovremena informacija

bitna je naročito u slučaju po-

javevrstapoputčetvorozupke,

koja je otrovna vrsta i jako ri-

zična u gastronomiji (i pored

činjenice da je na Dalekom

istoku delikates poznat pod

imenomfugu). Sada se ta vrsta

sve češće registruje ne samo u

većim dubinama, već i u plit-

kommoru–kaže sagovornik.

Joksimović je u nekoliko na-

vrata pojašnjavao da inciden-

tan ulov ne znači pojavu nove

vrste.

- Učestalo javljanje ukazuje na

mogućnost uspostavljanja po-

pulacije u Jadranu. Kada se iz

godine u godinuučestalije jav-

ljaju, onda govorimo o širenju

areala –pojašnjava on.

TAJNAZUBATICE

Enigma zamnoge ribarena Ja-

dranu je enormna pojava vrste

zakojumnoginijesuznalinida

postojinitidaposjećujeJadran

– to je zubatica (ne zubatac), u

regionu poznata kao strelka,

,,divlja“ ili pod nazivima kao

što je ,,morskapirana“zbogoš-

trihzuba i gotovo vučje ćudi.

Latinski naziv joj je Pomato-

mus saltatrix. Nerijetko ćete

čuti i sasvim pogrešan lokalni

naziv hama, iako zubatica

(strelka) nema veze sa pravom

hamom koja je gotovo iščezla

sa ušćaBojane.

Zubaticailistrelkapreplavilaje

Jadran i danas se njenim ime-

nomzovu i grupe naFejsbuku.

Slično je i sa lampugom, ilima-

hi mahijem (Coryphaena

hippurus). Egzotičnimpreda-

torom koji navraća tokom to-

plijihmjeseci u velikim jatima

(sitniji primjerci) ili kao usa-

mljeni kapitalci koji plivaju u

parovima i napadaju udice na-

mijenjene tuni u drifting ribo-

lovnoj tehnici.

Iako je prvi dokumentovani

ulov lampugena crnogorskom

dijeluJadranazabilježioslikar

i poznati pendulaš Slobodan

PuroĐurićgotovoprijepetde-

cenija kod Svetog Stefana, za

mnoge je ona do prije koju go-

dinubila nepoznanica.

Navedene vrste riba popunile

su ekološku nišu koja je ostala

polupraznazbogpadapopula-

cije lica, hama na ušću Bojane

ilidominantnihpučinskihpre-

datora kakvi su gofovi.

ŽUTOUSTA

Zanimljiva je i pričao tomeka-

ko je gotovo tajno dominaciju

na terenu ostvarila jedna vrsta

barakude, takozvana žutousta

barakuda (Sphyraena viriden-

sis) za koju ćete redovno čuti

naziv škaram (ime koje je re-

zervisanozaevropskubaraku-

du, domicilnuuJadranu).

Prema podacima koji su

objavljeniuknjizi ,,Novevrste

Jadranskog i Sredozemnog

mora“, autora Jakova Dulčića

i Branka Dragičevića iz split-

skog Instituta za oceanografi-

ju i ribarstvo, žutousta bara-

kuda javlja se gotovo prije

dvije decenije. Sporadično.

Danas jeevidentnone samoda

je uspostavila populaciju već

da dijeli stanište sa domaćim

škarmom, a negdje je i domi-

nantna (otvorene strane ostr-

va, isturenepozicijekaotvore-

nommoru).

Nezavisno od toga da li su no-

ve - ili one koje ribari smatraju

za ,,nove“- uvijek obitavale u

Jadranu, alibileveomarijetke,

ilijeriječistinskiovrstamako-

je zbog tropikalizacije mora

nadiru iz Atlantika ili kroz

Suec iz Indijskog okeana, dok

ovo pišemo, a vi čitate, vjero-

vatno neki novi stanari kucaju

na vrataOtranta.

IgorPERIĆ

Jadran sve češće domnovih vrsta riba, dok neke domaće sve rjeđe plivaju

Pridošlice umorskom ribljemsvijetu, kao i nekada

veoma rijetke vrste, danas popunjavaju ekološku

nišu kojomsu suvereno vladale lice, hame ili

gofovi… Širenje areala i uticaj novih vrsta na domaće

stanovnike Jadrana znaće se za koju deceniju

Neravnoteža

Čovjek teškomože da zaustavi prirodne tokove, ali

nerijetko ih svojimučinkom - forsiranjempojedinih

komercijalnih vrsta, odnosno njihovimprelovom –

ubrzava. Nove vrste zauzimaju poziciju koja je ostala

upražnjena padompopulacije nekih tipičnih predatora

umoru.

Tipičan primjer je navedeni pad populacije gofova

(Seriola dumerilli), prelijepe pelagične vrste ribe i jed-

nog od najljepših i najjačih predatora u svjetskimmori-

ma, kojem je Jadran rodna ,,kuća“ takođe.

Desetkovanje populacije krupnih gofova (orhana) i

nemilice tamanjenje sitnih go ića u uzrastu daleko

ispod polno zrelog (300 500) grama, ova riba koja je

simbol Jadrana polako ali sigurno postaje sve rjeđa.

Neki novi zubi i peraja stižu. S kakvimuticajempo eko-

sistem i domicilne sorte – znaćemo za koju deceniju.

Evidencija

Od 2007. godine Pobjeda je serijom tekstova omoru i živom

svijetuJadranabilana tragu, apotom i dobilapotvrduzaneko-

likopreliminarnihnalazanovihvrsta.

Počev od Fistularie commersoni (trube) prvi put evidentirane

naVelikompijeskukodBara, zatimcarske igliceTylosurusacus

imperialis(ulovljenakodBudve2007),slijedilajepojavabijelog

trevalija(Pseudocaranxdentex),kaoibluerunnera,plavogtrka-

ča (Caranxcrysos).

Tokomminuledecenije,ulovisuponovljeni,azanimljivojedasu

nekolikogodinazaredom,dvojicaribara,MikoBoljevićizBudve

i Miloš Dašić iz Bara, bili ,,na udaru“ novih vrsta. Boljević sa po-

novljenimsusretomsa carskom iglicom2011. godine. Dašić se

sadrugestranegotovospecijalizovaozaotkrivanjenovihvrsta,

pajenakonbijelogtrevalija,prvi(dokumentovano)prijavioulov

plavogtrkača.Očemu jePobjeda takođe izvijestila.

Novajlije

popunjavaju

prazninu

ZUBATICA:

Imedugujeopakoj čeljusti

ŽUTOUSTA:

Vrstabarakudekoja seodomaćila

Riba truba – Fistulariacommersoni

Plavi trkač, Caranxcrysos