Table of Contents Table of Contents
Previous Page  3 / 48 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 3 / 48 Next Page
Page Background

3

Pobjeda

Nedjelja, 26. avgust 2018.

Politika

naroda. Nakon nekoliko vje-

kova, došlo je vrijeme da se

ostvari taj veliki cilj srpskog

naroda u Crnoj Gori.

Drugi razlog kojim se obrazla-

že potreba i opravdanost uje-

dinjenja je ekonomski. Navodi

se da su ekonomski interesi

Crne Gore neraskidivo vezani

za Srbiju i ostale srpske zemlje,

jer odvojena od njih, a sama

bez uslova za samostalan eko-

nomski život, ona bi unaprijed

bila osuđena na smrt. Siromaš-

tvo koje vlada u Crnoj Gori,

iseljavanje stanovništva, a

posebno ratna razaranja,

učinila su njen samostalni

državni život nemogućim,

pa je jedini spas za nju da

se ujedini sa Srbijom.

Treći razlog za ujedinjenje

je politički, jer u okolno-

stima koje su nastupile

nakon Svjetskog rata,

nemoguće je Crnoj Gori da

ostane samostalna država

u vrijeme kada se južnoslo-

venske zemlje ujedinjuju.

Nakon obrazlaganja tri

osnovna razloga za uje-

dinjenje, Velika narodna

skupština je jednoglasno

usvojila četiri odluke: ,,1. Da

se kralj Nikola I Petrović Nje-

goš i njegova dinastija zbaci

sa crnogorskog prijestola; 2.

Da se Crna Gora s bratskom

Srbijomujedini u jednu

državu pod dinastijomKara-

đorđevića, te tako ujedinjena

stupi u zajedničku Otadžbinu

našeg troimenog naroda

Srba, Hrvata i Slovenaca; 3.

Da se izabere odbor od pet

lica, koji će rukovoditi poslo-

vima dok se ujedinjenje Srbije

i Crne Gore ne privede kraju; 4.

Da se o ovoj skupštinskoj odlu-

ci izvijesti kralj Crne Gore Niko-

la Petrović, vlada Kraljevine

Srbije, prijateljske Sporazumne

sile i sve neutralne države.“

Usvajanje Odluka Podgoričke

skupštine poslanici su proslavili

pjevanjemhimne Kraljevine

Srbije – ,,Bože pravde“.

NELEGALNOST

SKUPŠTINE

Odluke Podgoričke skupštine

o detronizaciji kralja Nikole i

dinastije Petrović-Njegoš, kao i

o ujedinjenju Crne Gore sa Srbi-

jom, pravno su neutemeljene,

odnosno nelegalne. Najprije,

na kojem se zakonskom aktu

može utemeljiti pravo jednog

organa, formiranog od vlade

strane države (Centralni izvršni

odbor za narodno ujedinjenje),

da organizuje izbore na terito-

riji Crne Gore, i to za skupštinu

koja treba da odluči o njenom

državno-pravnom statusu.

U vrijeme održavanja izbora

za Podgoričku skupštinu

postoji međunarodno-prav-

ni subjektivitet crnogorske

države, postoji crnogorska

vlada i dinastija, a na snazi je

crnogorski Ustav i svi zakonski

akti. Činomokupacije Kraljevi-

ne Crne Gore, isto kao i činom

okupacije Kraljevine Srbije,

nije prestao da postoji njen

međunarodni subjektivitet,

niti je njena vlast i vladar izgu-

bio legitimitet. Shodno tome,

,,Centralni izvršni odbor“, kao

grupa građana, nije mogao da

raspiše legalne izbore, jer po

članu 2, crnogorskog ,,Zakona

o izboru narodnijeh poslanika“,

koji je još bio na snazi, izbore

raspisuje kralj. ,,Centralni izvrš-

ni odbor“ nije mogao ni da

donese izborne zakone, jer je

to bilo u nadležnosti Crnogor-

ske narodne skupštine i kralja

(Ustav Knjaževine Crne Gore,

član 71). Jasno je da izbori koji

su sprovedeni na ovaj način

ne mogu biti legalni, isto kao ni

skupština koju čine poslanici

izabrani na ovakvim izborima.

Nadasve, nelegalno izabrani

poslanici, pa samim tim i

nelegalna skupština, ne može

donositi pravno utemeljene

odluke. To znači da Podgo-

rička skupština ne može biti

legalna, a odluke koje takva

skupština donese ne mogu

imati pravnu valjanost. I

Podgorička skupština i njene

odluke bile su instrument

državnog prevrata, izvršenog

tako da stvori privid demokrat-

skog odlučivanja i procedure.

Uostalom, zar je neko sumnjao

da će odluke Podgoričke

skupštine biti drugačije ili da

o sudbini crnogorske države

i dinastije nije bilo odlučeno i

prije nego što su izbori za nju

raspisani?

Dan nakon donošenja Odluka,

na narednoj, trećoj sjedni-

ci Skupštine, poslanici su

raspravljali o izboru petočla-

nog Izvršnog odbora, koji će

predstavljati privremenu vladu

na teritoriji Crne Gore, dok ne

bude formirana nova država.

Izvršni odbor je trebalo da

uspostavi javni poredak, sud-

sku, policijsku i vojnu vlast, da

rukovodi inansijama, usposta-

vi saobraćaj, nastavu... Među-

tim, poslanici nijesu uspjeli da

na ovoj sjednici izaberu člano-

ve Izvršnog odbora. Članovi

Izvršnog odbora izabrani su

na narednoj, četvrtoj sjednici,

kada je izabrana i delegacija

koja će otići u Beograd da upo-

zna vladu Srbije sa odlukom

Skupštine u Podgorici.

Na petoj, posljednjoj sjed-

nici Skupštine, poslanici su

raspravaljli o programu rada

Izvršnog odbora, uputstvima

delegaciji koja treba da ide u

Beograd i o statusu imovine

kralja Nikole. Pitanje kraljeve

imovine izazvalo je najveći

interes poslanika. Jedan je

poslanik predlagao da se kra-

lju Nikoli uzme čitava imovina,

osimono što je naslijedio od

oca, dok je drugi predložio da

Skupština donese odluku da

svaki građanin Crne Gore ima

pravo da bivšeg kralja i člano-

ve njegove porodice uhvati

ili ubije. Tada se čulo i prizna-

nje zbog čega je kralj Nikola

morao biti detronizovan: ,,Inte-

resi Crne Gore su zahtijevali da

se pripojimo Srbiji, a da bi se to

sprovelo, mi smomorali svrći

kralja Nikolu, pa sve da je on i

najbolji vladar“.

Poslije duže rasprave, Skupšti-

na je u posljednjimminutima

svog rada donijela odluku: ,,Da

se sva pokretna i nepokretna

imovina bivšeg kralja Nikole

Petrovića Njegoša i njegove

dinastije u Crnoj Gori kon i-

skuje u korist naroda. Da se

za svagda zabrani ulazak u

našu zemlju pređašnjem kralju

Nikoli Petroviću Njegošu, a

tako i svim članovima njegove

dinastije“.

Ovaj predlog je jednoglasno

prihvaćen, pa je predsjednik

Skupštine u 19 časova, 29.

novembra 1918. godine zaklju-

čio njen rad.

PREĆUTNA

SAGLASNOST

OdlukomPodgoričke skupšti-

ne da se Crna Gora pripoji Srbi-

ji, i odlukomVelike narodne

skupštine naroda Vojvodine

o ulasku u sastav Srbije, koja

je donešena dan ranije, stvo-

reni su i formalni uslovi da se

tako proširena Srbija ujedini

sa ostalim južnoslovenskim

oblastima u jednu državu pod

vlašću srpske dinastije Kara-

đorđević.

Dobivši njihovu saglasnost,

srpski regent Aleksandar Kara-

đorđević je 1. decembra 1918.

godine u Beogradu objavio

proklamaciju u kojoj se kaže:

,,Proglašavamujedinjenje

Srbije sa zemljama nezavisne

države Slovenaca, Hrvata i

Srba u jedinstveno Kraljevstvo

Srba, Hrvata i Slovenaca“. Crna

Gora u ovoj proklamaciji nije

pomenuta, jer na Podgoričkoj

skupštini nije ni odlučeno da

ona uđe u sastav Kraljevine

Srba, Hrvata i Slovenaca, već u

sastav Srbije.

Odluke Podgoričke skupštine

odmah su saopštene predstav-

nicima velikih sila, odnosno

savezničkim vladama. One

nijesu zvanično priznale njene

odluke, ali nijesu zvanično ni

osporile njihovu validnost.

Francuska, Velika Britanija i

SAD gledale su blagonaklono

na Podgoričku skupštinu, dok

je Italija svoj stav iskazala tako

što je odbila da prizna Kralje-

vinu SHS.

Ipak, savezničke vlade koje su

prećutno odobravale odluke

Podgoričke skupštine, i koje su

priznale Kraljevinu SHS, nijesu

u prvo vrijeme prekinule diplo-

matske odnose sa crnogor-

skom vladomu izbjeglištvu i

kraljemNikolom. Francuska je

prekinula diplomatske odnose

sa crnogorskom vladom tek

decembra 1920. godine, a Veli-

ka Britanija i SAD 1921. godine.

Prekidomdiplomatskih odno-

sa one su formalno priznale

odluke Podgoričke skupštine

i proglašeno ujedinjenje Crne

Gore i Srbije. Akt kojimposred-

no priznaje odluke Podgoričke

skupštine posljednja je donije-

la Italija, 1922. godine.

(Autorski tekst dr Živka Andri-

jaševića preuzet je iz knjige

,,Sto događaja iz istorije

Crne Gore 1918 2018“,

koju je izdala Nova Pobjeda)

rnaGora

NAREDBAOOKUPACIJI:

PredsjedniksrpskevladeNikolaPašić

Tada se čulo i priznanje zbog čega

je kralj Nikolamorao biti detro-

nizovan: ,,Interesi CrneGore su

zahtijevali da se pripojimo Srbiji, a da bi se to

sprovelo, mi smomorali svrći kraljaNikolu,

pa sve da je on i najbolji vladar“

Septembra 1918.

godine, predsjed-

nik srpske vlade

Nikola Pašić nar-

edio formiranje

posebnog vojnog

odreda koji je

trebalouputiti za

CrnuGoru, nakon

što je napuste aus-

trougarske trupe.

Osnovni zadatak

odreda, kada dođe

na teritorijuCrne

Gore, trebalo je da

bude političkog, a

ne vojnog karak-

tera

SRAMANČIN:

Faksimil

odlukaPodgoričke skupštine

ČOVJEKKOGATREBAUKLONITI:

Kralj NikolaPetrović, kraljica

Milena i kćeri Ksenija i Vjera 1916. godineuBordou, Francuska

PODGORICA

- Saradnja svihopozicionih subjekatauCrnoj

Gori jemoguća, amodel za to jemeđusobnopovjerenje -

smatra lider Socijalističkenarodnepartije (SNP)Vladimir

Joković.

On jeocijeniodaproblemi i neslogauopoziciji proizilaze iz ide-

oloških razlika, nedostatka komunikacije i nepovjerenja među

opozicionim partijama, kao i iz različitog viđenja pojedinih

spoljnopolitičkih i unutrašnjihpitanja u vezi saCrnomGorom.

-Problemje i štosunekepartijenastale izvećpostojećih, pa jetu

često dolazilo do preuzimanja biračkog tijela. Takođe je pro-

blem i samodovoljnost pojedinih političkih subjekata i želja za

liderstvom u opoziciji - kazao je Joković u intervjuu agenciji

Mina.

Nesuglasice, kako je naveo, pojačava i to što su uvijek na dnev-

nomredupolitička i ideološkapitanja, anedemokratija, ekono-

mija, nezaposlenost, korupcija i slično.

- Ono oko čega se opozicija ne spori jeste da želimo demokrat-

sku, prosperitetnu, pravnu, ekonomski naprednu državu, drža-

vu jakih institucija. a ne pojedinaca, očišćenu od korupcije, kri-

minalainepotizma,atakođesmosaglasnidaCrnaGoratrebašto

prije da uđe uEvropskuuniju - naveo je Joković.

R.P.

Lider SNP-a Vladimir Joković smatra

Vladimir Joković

AndrijaMandić i IvicaDačić

PODGORICA

- Srbija i Soci-

jalističkapartijaSrbije sa za-

brinutošćugledajuna seriju

poteza zvaničnePodgorice

ukojima se jasnomogupre-

poznati tortura i diskrimi-

nacijanadgrađanimaSrbije

uCrnoj Gori, kao i nadSrbi-

mauCrnoj Gori - kazao je

predsjednikSPS-a iministar

spoljnihposlova IvicaDačić.

KakojesaopštenoizNovesrp-

ske demokratije, Dačić je to

saopštiotokomsusretasalide-

rom NSD Andrijom Mandi-

ćemuBeogradu.

- Izražavambojazanda se radi

o smišljenom projektu, o mo-

gućoj organizovanoj politič-

koj akciji usmjerenoj protiv

srpskog naroda. Državljani

Srbije trpe maltretiranje od

strane crnogorskog sudstva i

tužilaštva, bezrazložno se pri-

tvaraju, neki su godinama u

pritvoru, drugi imaju zabranu

izlaska iz Crne Gore, a poseb-

na priča je diskriminacija nad

Srbima izCrneGorekojima se

pokušavaju uskratiti sva mo-

guća prava, od zapošljavanja

do toga da im se zabranjuje

upotrebasrpskog jezikauško-

lama, na udaru se nalazi SPC,

progone se politički lideri Sr-

ba...NemaprimjerauEvropiu

21. vijeku da je jedan narod u

tako lošempoložajukao što su

to Srbi u Crnoj Gori - kazao je

Dačić.

Lider NSD, kako se navodi u

stranačkomsaopštenju,seslo-

žio sa Dačićem i saopštio ,,či-

tav niz podataka koji potvrđu-

ju da se Srbi u Crnoj Gori

nalaze pod“, kako je saopšte-

no, ,,strahovitom državnom

torturom“.

R.P.

BEOGRAD:

Sastali se predsjednik SPS-a

Ivica Dačić i lider NSD-a AndrijaMandić

Zabrinuti zaSrbe

uCrnoj Gori

Neslogauopoziciji

proizilazi iz

ideoloških razlika