Table of Contents Table of Contents
Previous Page  21 / 48 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 21 / 48 Next Page
Page Background

21

Pobjeda

Srijeda, 8. avgust 2018.

Feljton

Da seBrkić izagna iz

Cetinjskogmanastira

Priredio:

SLOBODAN ČUKIĆ

DNEVNIKMAJORA

ROZENBERGA

31. AVGUST 1769.

31-og avg. Naljutivši se što im

molba nije primljena ovi posla-

nici zaustave se na vratimama-

nastirskim i izazovu guberna-

tora – koji u Crnoj Gori sem

imena nema nikakvu važnost –

i, kažumudaonimoleknezada

seizagnaizcetinjskogmanasti-

ra patrijarh Vasilije radi spo-

kojstva mitropolita Save. Ali

kako imni ovonesamonijepri-

mljeno, nego su još ukoreni za

zlobu i mržnju i za grubu svoju

drskost, oni se raziđukućama.

1. SEPTEMBAR 1769.

1-og sept. Pošto je umirename-

đusobna nesuglasica Spičana

naređenojebilostrogimnared-

bama da ih Crnogorci nikako

nediraju. Ali oni po staroj navi-

ci i samovolji, negledajući ni

stroge naredbe produžili su

pljačkanje. Ovo je pruzrokova-

lo ubijanje s obije strane i nove

žalbe. Kad se stvar izvidjela,

našlo se da su rođaci onog sa-

mogMihaljka, koji je bio uzrok

prvoj međusobici spičanskoj,

dogovorivši se s Crnogorcima,

izvršili pljačku. Usljed toga je

knez naredio da se Mihaljko

zadrži na svagda na Cetinju, a

svima njegovim rođacima za-

branjeno je da idu u Spič. Tako

se ta stvar svršila.

2. SEPTEMBAR 1769.

2-og sept. Stanovnici selaSuto-

rine, turski podanici, preko

svojihposlanika,moleknezada

ih zaštiti od turskog napada.

Knez im obeća zaštitu i pomoć

ruskog dvora i naredi im da se

sjedine sa svojim susjedima

stanovnicima sela Zubaca i

drugih turskih nahija i da se

svima silama brane protiv ne-

prijatelja, ako ihnapadne, i dao

tome jave uCrnuGoru.

3. SEPTEMBAR 1769.

3-eg sept.Dobivena supisma iz

Ankone od Draškovića, i iz

Mletaka od markiza Marucija

sa priloženim zapečaćenim iz-

vješćimaopobjediruskevojske

nad Turcima pod Hotinom i

Benderama. To je knez saop-

štio patrijarhu Vasiliju i mitro-

polituSavi.

4. SEPTEMBAR 1769.

4-ogsept.jedobivenopismood

brđanskog vojvode IlijeDreka-

lovića kojim javlja da je primio

novce za otkup zarobljenika, i

da je gotov sa svojimsusjedima

početi borbu s Turcima, čim

mubude naređeno.

5. SEPTEMBAR 1769.

5.og

sept. Stanovnici sela Sao-

čana, turski podanici, pošto su

se zakleli na vjernost turskom

dvoru (a obećana im je zaštita i

pomoć) žale se na serdara cr-

mničke nahije Mojseja Pla-

menca, da su ih popljačkali i

tukli Crnogorci. Poslate su pi-

smene naredbe da se pošlju svi

krivci na odgovor naCetinje.

6. SEPTEMBAR 1769.

6-ogsept.poslanjeodgovorIli-

ji Drekaloviću, vojvodi brđan-

skom, i poslano mu drugo pi-

smo da ga pošlje Joni Marku,

vojvodi faitskih i miriditskih

plemenada i oni ujedineoružje

protivTuraka.

Ta faitska i miriditska plemena

živeuneposrednomsusjedstvu

grada Skadra u Albaniji. Ima ih

12000 i žive pod samovlasnom

upravom Jone Marka. Svi su

katolici i govorearbanaškimje-

zikomsa svimrazličnimod ilir-

skog. Često ratuju u ratovima

jednog paše protiv drugog. To

suostaci starihArbanasa, goto-

vo divlji su i vrlo hrabri; sad se

zovuFaiti iMiriditi.

Istog dana odsluženo je blago-

darenje za pobjedu ruske voj-

ske nad neprijateljem. Na služ-

bi je činodejstvovao mitropolit

Sava sa dva sveštenika i jednim

đakonom. Služba je bila vrlo

neskladna, bez ikakve arhije-

rejske ceremonije, bez odeždi,

mitre, arhijerejskog pasa i svi-

jećnjaka. Mitropolit je bio u

običnoj svojoj mantiji s kami-

lavkom i na dvoje položeni

omofor na plećima; tomu je bi-

lo sve arhijerejsko odijelo.

7. SEPTEMBAR 1769.

7-og sept. Tri bjeguncadošla su

naCetinje s oružjem.

8. SEPTEMBAR 1769.

8-og sept. Kao na dan rođenja

presvete Bogorodice i dan hra-

ma mitropolije crnogorske mi-

tropolitSavajesabornoslužiou

cet. Manastiru, ali je on tu sa-

bornu službu zbog prevelike

starosti svoje poboravio, amla-

đi sveštenici i đakoni (koji nije-

sumnogomlađi odnjega) još je

ne naučili.

9. SEPTEMBAR 1769.

9-og sept. Serdar zarječke (?

prevod.) nahije javlja pismom

da su se stanovnici katunske i

zarječke nahije saglasili na

dvoboj, i moli da se zabrani da

biseprekratilokrvoproliće,ko-

je je s tim skopčano. Da bi se to

izbjeglo knez odmah pošlje pi-

smene naredbe da se niko ne

usudiićinamjestooznačenoza

dvoboj, i zaprijećeno je smrću

koseusudidaovunaredbupre-

stupi. Te su naredbe stigle za

vremena i objavljene po svim

mjestima. Obećano je da će se

nje pridržavati.

UCrnojGori dvoboj znači štou

drugim mjestima ubistvo.

Uzroci su im većinomneobuz-

dana samovolja i drskost; o

uvredi časti, i šta je ta, Crnogor-

ci ništa ne znaju. Nazvati ma

koga lopovom, razbojnikom i

nevaljalcem ovdje ne znači ni-

šta, jer krađa, ubijstvo i drugi

poroci tako su prirodna svoj-

stvaCrnogoracadasegotovoni

jedannemože isključiti.

Partaja koja želi da se bije sa-

bljama obično pošalje protiv-

noj strani toliko jabuka koliko

boraca želi, i to znači poziv na

dvoboj. Kad protivnici žive u

raznim selima ili nahijama

određuje sebojištenameđi nji-

hovoj.Zaborcimasobijestrane

idu čitava sela, gledaoci boja,

koji kad uvide pobjedu jedne

strane, postaju sekundatori, t.j.

ubiju izpuškepobjeditelja, i ta-

da nastaje međusobno krvo-

prolićesobijestrane.Običnose

svršava time što se ubije s obije

stranepo30ivišesekundanata.

Pa i to nije sve, jer svaka strana

brižljivo računa koliko je pogi-

nulo s njene strane, i stara se da

ubije dva puta više protivnika.

Svako ubistvo obično se plaća

dvijema glavama, a što više, tim

časnije, takosvaka stranastara-

jući se da što više glava pobije

produžuje međusobno ubija-

nje po više godina ne štedeći

nevine, po starompravu te dra-

gocjene im slobode. Ovo var-

varstvo istrijebilo je do 5000

hrabrihCrnogoraca.

10. SEPTEMBAR 1769.

10-og sept. Pošto im je saopšte-

na naredba izgledalo je da će

obije stranke napustiti dvoboj.

Ali kako crnogorska drskost i

samovolja ne zna ni za kakvu

poslušnost,makako imonako-

risna bila, to se tvrdoglavi borci

praćeni mnogimpomoćnicima

iz obije nahije sastanu rano u

jutru u samim vratima mana-

stirskim i ako to mjesto nije

određeno za boj. Zbog velike

vike otpravljeno je tamo neko-

liko Slavonaca. Kad major Ro-

zenberg vidi u boraca gole sa-

blje jurnu među njih i ote iz

rukesabljujednogizazivača,za

tim i u ostalih te tako zadrža

boj.Takosupreduprijeđenekr-

vave posljedice crnogorskog

dvoboja, koji bi koštao mnogo

žrtava, a izazivači su dovedeni

u manastir i uhapšeni. Drskost

kojomsuoviCrnogorcipogazi-

li naredbu kneževu prinudi

ovoga da od nekoliko knezova i

glavara sastavi sud da im sudi,

da bi kazna ovih prestupnika

služila primjerom ostalima, te

dabiseprekratileoveborbeko-

jemeđusobnimubijanjemoče-

vidno istrebljujucijelodruštvo.

Zasudijeizabranojepo5glava-

ra izobijenahije, tri ruskaofici-

ra bili su kao poslanici kneževi:

art. Potpukovnik Aleksije Lec-

ki,kapet.MilovskiigrafVojino-

vić. Mitropolit Sava pristao je

da bude predsjednik suda. U

sobi kneževoj određeno je da

bude sjednica. Po što je stvar

izviđena, vidjeloseda jekrađa i

pljačka bila uzrok ovog drskog

postupka i preko izdate nared-

be, i kako su zbog toga glavne

kolovođe okrivljene, to su jed-

noglasnocijelimsudomosuđe-

ni na smrt, koja je ipak zavisila

od potvrde kneževe, kojamu je

sjutradan trebalabiti podnese-

na sa cijelimisljeđenjem.

(Nastavlja se)

O ZABORAVLJENIMDNEVNIČKIMBILJEŠKAMA JEDNOG RUSKOGOFICIRA

Rozenberg nije skrivao odvratnost prema Crnogorcima, nazivao ih je divljacima, razbojnicima,

pljačkašima, prevarantima i varvarima. Optuživao ih je za nehrišćansko ponašanje i nečovještvo,

neposlušnost, razvrat, bezakonje - sve štomu jemoglo pasti na pamet. Zbog njegovog

pripovijednogmanira čitalac stiče utisak da je riječ o savremenompropagandisti a ne o autoru iz

sredine 18. vijeka. Nema spora o tome da je pisao s namjeromda što više ocrni Crnogorce

14.

Rozenbergov spis je

objavljenprvi put u

časopisu „Godišnjica

Nikole Čupića“ 1889.

godine. Ta okolnost

nije slučajnost, jer je

Rozenbergovdnevnik

prepun anticrnogor-

skih tonova, a u Srbiji je

u todoba, iz dinastičko-

ideoloških razloga,

počela da dobija na

zamahu anticrnogor-

ska kampanja

Rozenbergov spis pred-

stavlja pam et zaka-

mu irandnevničkom

formom. Načinio ga je s

namjeromda opravda

neuspjeh knezaDol-

gorukova uCrnoj Gori. A

osnovni cilj zbog kojeg je

Dolgorukov stigaouCrnu

Goru 31. jula 1769. i ostaou

njoj dva i pomjeseca bila

jemobilizacija Crnogo-

raca za ruske ratne svrhe

Cetinjskimanastir

KućištenaLovćenu

Crnogorskaporodica

Crnogorci napovratku izKotora