Table of Contents Table of Contents
Previous Page  6 / 48 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 6 / 48 Next Page
Page Background

6

Pobjeda

Nedjelja, 29. jul 2018.

Društvo

POVODI:

Ministarstvo nauke nema evidenciju o naučnicima k

Ni bazepodatak

PODGORICA

Ministarstvo

nauke nema podatke koliko

je crnogorskih naučnika

pošlo u inostranstvo, niti

koliko je stručnjaka u ovom

periodu steklo to zvanje van

granica naše zemlje, a da

se nijesu vratili. Zanimljivo

je da sa ovimpodacima ne

raspolaže čak ni Univerzitet

Crne Gore na kojemmnogi

stručnjaci upravo dobijaju

najviši nivo obrazovanja. Iz te

visokoobrazovne ustanove

rečeno nam je da se ovim

podacima bavi Ministarstvo

nauke, a istovjetan odgovor

smo dobili i od Ministarstva

prosvjete: adresa je Ministar-

stvo nauke. S druge strane

Evropska unija upozorava

države Zapadnog Balkana da

je jedan od najvećih proble-

ma naših društava odlazak

mladih stručnjaka koji u

matičnoj državi ne vide nika-

kvu perspektivu. Ovo, po

svemu sudeći, za nadležne

u Crnoj Gori nije problem.

KOJEODGOVORAN?

Iz resora ministarke Sanje

Damjanović, međutim,

saopšteno je za Pobjedu da

,,ne mogu sa sigurnošću i

preciznošću saopštiti broj

odlazaka naučnika iz zemlje“.

Pojašnjavaju da takav stav

proizilazi, između ostalog, što

se izbor u istraživačka i nauč-

na znanja obavlja u skladu sa

Zakonomo naučnoistraživač-

koj djelatnost, a da se način

i postupak izbora u naučna

zvanja, kao i druga pitanja

u vezi sa izboromuređuju

statutomustanove. Dodaju i

da naučnoistraživačku djelat-

nost, između ostalog, može

obavljati i osoba koja ima

visoku školsku spremu, magi-

straturu i doktorat nauke,

iako nije birana u istraživačko

ili naučno zvanje, ako ima

reference po osnovu objav-

ljenih naučnih radova.

- U zvanje istraživača može

biti izabrano lice koje ima

najmanje visoku školsku

spremu i radi na istraživač-

kimposlovima. Dakle, viši

istraživač može biti izabrano

lice koje ima akademski naziv

magistra nauka i objavljene

naučne radove. S druge stra-

ne, naučna zvanja su: naučni

saradnik, viši naučni saradnik

i naučni savjetnik. U naučno

zvanje može biti izabrano

lice koje ima doktorat nauke i

izbor se vrši na period od pet

godina – naveli su iz Ministar-

stva nauke.

Prepoznali su, kako ističu,

odliv talenata kao jedan od

problema, ne samo naše

zemlje, već cijelog regiona

Jugoistočne Evrope, te su,

između ostalog, izradili infor-

macioni sistemo naučnicima

u Crnoj Gori i iseljeništvu

„Naučna mreža“, a koji se,

prema njihovim riječima,

stalno ažurira novimpoda-

cima i pro ilima naučnika

koji su javno dostupni zain-

teresovanoj javnosti. Na tom

portalu se može pročitati da

je trenutno evidentirano 1.812

istraživača u Crnoj Gori, a u

dijaspori 54.

- U toku je unapređenje ovog

sistema i njegovog segmenta

koji se odnosi na crnogorsku

naučnu dijasporu, kako bi

imali na raspolaganju res-

pektabilnu evidenciju naučne

iseljeničke populacije – kazali su iz

ovog resora.

STUDIJA

U izradi ovog projekta im je na

neki način pomogla Studija o

saradnji sa naučnicima iz dijaspo-

re koju je za Ministarstvo nauke

2014. godine pripremio ekspert

dr Vladimir Nedović, naučnik iz

dijaspore koji radi i živi u Holandiji,

jer je u tomdokumentu upravo

preporučeno da se u prvoj fazi

napori više usmjere ka privreme-

noj i ,,komunikaciji na daljinu uz

pomoć savremenih tehnologija“

angažovanosti istraživača iz dijas-

pore, nego na njihov stalni povra-

tak i reintegraciju u istraživačku

zajednicu Crne Gore.

- Crnogorske institucije moraju

uložiti više koordinisanih napora

prema dijaspori, a domen naučne

saradnje može biti odvojen od

opštih pitanja dijaspore – napisa-

no je, između ostalog, u toj studiji.

Konstatovano je, takođe, da ne

postoje tačni podaci o naučnicima

koji žive i rade van granica Crne

Gore, te je istaknuto da se država

nije ,,do sada sistematski bavila

timpitanjem“.

Prema dostupnimpodacima

od UNESCO-a iz 2004. godine,

s druge strane, kako je navede-

no, oko 100mladih stručnjaka,

napustilo je Univerzitet Crne Gore

između 1990. i 1998. godine, u

potrazi za boljimprilikama u ino-

stranstvu.

- Taj broj je iznosio oko 20 odsto

univerzitetskog kadra – navedeno

je u dokumentu.

Ova analiza je, takođe, pokazala

da postoje pokazatelji koji ukazuju

da eksperti koji su napustili našu

zemlju predstavljaju ,,značajan dio

ljudskog potencijala“.

KRITIKA

I crnogorski naučnik, profesor dr

Vladimir Pešić, koji je ranije obav-

ljao i funkciju čelnika Naučnog

odbora UCG, smatra da naučna

dijaspora svakako predstavlja

veliki potencijal, te negoduje što

ne postoje tačni podaci o broju tih

osoba koje su pošle iz Crne Gore.

- Vjerujemda je Ministarstvo

nauke do sada imalo i dovoljno

vemena i resursa da uradi kvali-

tetnu bazu naših naučnika koji su

otišli iz Crne Gore. Naučna dijas-

pora predstavlja veliki potencijal

i naučne institucije u Crnoj Gori

treba da prepoznaju i iskoriste taj

potencijal pri čemu je medijator-

ska uloga Ministarstva nauke od

najvećeg značaja. Nažalost, pri-

mjetno je da nije mnogo urađeno

čak i na ovomprvom koraku, a to

je formiranje baze osoba koje su

Univerzitet

Crne Gore već

odavno ima

problemda zadrži

najbolje studente

i naučnike.

Evropska unija

upozorava da je

mnogo kvalitetnih

kadrova već otišlo

i da je to izgubljen

resurs. Država

se do sada nije

sistematski bavila

ovimpitanjem

Univerzitet CrneGore

Vladimir Pešić

ILUSTRACIJA

PODGORICA

Nakon obnove

nezavisnosti, pitanje saradnje

sa dijasporomuzdignuto je na

nivo najvišeg državnog priori-

teta na agendi i izvršne i zako-

nodavne vlasti. Prepoznata je

potreba njegovog sistemskog

uređenja po ugledu na visoko

migratorne zemlje, kakva je

Crna Gora oduvijek bila - kazao

je na trećoj sjednici Savjeta za

saradnju sa iseljenicima izlasnik

Predsjednika Crne Gore i speci-

jalni savjetnik Milan Roćen.

On je obraćanje počeo istorij-

skom analogijom.

- Ne tako davno, u 19. vijeku

Luksemburžani sumasovno

napuštali zemlju tražeći blago-

stanje u Brazilu. Danas je Luk-

semburg jedna od najbogatijih

država u Evropi, u koju su kra-

jem 20. i početkomovog vijeka

pohrlili i mnogi naši građani. O

tome piše poznati luksembur-

ški pisac Gi Heldinger u roma-

nu „Novi Brazil“. Njegovi junaci,

koji su iz Crne Gore, pitaju se

kako je ta zemlja uspjela da

dogura tako daleko, kad im sve

ulice nose imena ili pisaca, ili

uzgajivača ruža. Dok jedan od

njih, kako piše Heldinger, koji

je bio siguran da će se jednog

dana vratiti u Crnu Goru, misli

na svoju porodicu, na večeri u

Trpezima, na izlete u Berane,

na sve one male stvari koje dje-

luju bezazleno dok ih ne izgu-

bimo. Želimda vjerujemda nije

daleko dan kad će se potomci

naših iseljenika vraćati svojim

korijenima - kazao je Roćen.

Naglasio je da je uporište za

ovakav optimizamutemeljen u

činjenici da je samo za 12 godi-

na od obnove državnosti, Crna

Gora od jedne od najnerazvije-

nijih jugoslovenskih republika,

postala vodeća ekonomiju

u regionu, najmlađa članica

NATO i država lider u pregova-

račkomprocesu sa EU.

- Crna Gora ide tamo đe je već

njena dijaspora – u Evropu

i razvijeni svijet. O njenom

savremenom razvoju svjedoči i

novi državni odnos sa iseljeniš-

tvom. Nadam se da nije neskro-

mno da podsjetimda je prva

Strategija saradnje Crne Gore

sa dijasporomusvojena 2010.

godine u vrijeme kada sam

obavljao dužnost ministra vanj-

skih poslova. Tom strategijom

je bilo predviđeno da se for-

mira Uprava za dijasporu koju

danas imamo u sastavu MVP.

Isto tako i Zakon o saradnji sa

iseljenicima kojim je prvi put u

istoriji Crne Gore na taj način

tretirana ova tematika. Prije

nekoliko dana već smo dobili

i novi, unaprijeđeni Zakon o

saradnji sa dijasporom - kazao

je Roćen.

Naglasio da je on bio član

državne delegacije Crne

Gore koja je prisustvovala

posljednjim jugoslovenskim

iseljeničkim susretima održa-

nimu Torontu uoči raspada

Jugoslavije.

-Takođe i član Predsjedništva

Matice iseljenika u Socijalistič-

koj Republici Crnoj Gori koju je

veoma uspješno vodio Veselin

R. Đuranović, koja je u ono vri-

jeme između ostalog obavljala

pionirski posao identitetske

identi ikacije iseljeništva iz

Crne Gore, često situiranog u

društvima sa jugoslovenskim,

srpskim, ili drugimnacionalnim

predznacima. Kasnije se, sve

do današnjih dana, na pravi

način ovimpitanjemposve-

ćeno bavi Matica crnogorska,

za šta joj treba odati veliko pri-

znanje. Kao i entuzijasti, poput

Gordana Stojovića, našeg

ambasadora u Argentini. Ovim

pregledom želio samda pod-

sjetimna vremensku vertikalu

odnosa države prema dijaspori,

koja je neodvojivi dio istorij-

skog, državnog bića Crne Gore.

Dodata vrijednost naše države,

od njenog nastanka. Crna Gora

je i u vrijeme kad nijesmo imali

državu sačuvana u emociji, u

srcima naših iseljenika i njiho-

vih potomaka širom svijeta

kazao je on.

Uvijek citira kralja Nikolu što je

rekao kad je jednomna Njegu-

šima sreo grupu Crnogoraca

koji su krenuli na daleki put u

Argentinu: „Neka vam je srećan

put sinovi. Čuvajte čojstvo i

hrabrost, ma gdje bili, i čast i

dostojanstvo slavno crnogor-

sko“.

- Kad samovo citirao tokom

zvanične posjete Argentini

2011. godine u Domu u La Mon-

tenegrini, u provinciji Ćako,

500 ljudi rođenih u toj dalekoj

prijateljskoj zemlji je plakalo -

kazao je Roćen.

Naglasio je da je to bila prva

posjeta jednog crnogorskog

zvaničnika, a već ove godine

biće otvorena i inaugurisana

Crnogorska kuća u Ćaku, koja

je zajednički projekat Vlade

Crne Gore, gradske uprave

Saens Penja i Crnogorske

zajednice u Argentini.

- Vrše se pripreme i za izgrad-

nju prvog Crnogorskog kultur-

nog centra u Buenos Airesu.

Očekuje se da će kamen teme-

ljac biti položen prilikompro-

slave 200. godišnjice otkako su

9. decembra 1818. u provinciji

Entre Rios u Argentini upisani

Mihailo Damjanović s Čeva i

njegova supruga Jelena od

Perovića iz Cuca, kao prvi Crno-

gorci doseljeni u Južnu Ameri-

ku. Na ovu svečanost pozvan je

i predsjednik Milo Đukanović.

Inače, decenijama se priča,

nagađa i procjenjuje koliko ima

potomaka starog iseljeništva

u Sjevernoj i Latinskoj Americi.

Konačno je formirana baza

podataka na osnovu koje se po

adekvatnimmodelima može

doći do najpribližnijeg broja i

oslonjeni na bogatu iseljeničku

tradiciju danas možemo biti

ponosni na rezultate naše zva-

nične politike prema dijaspori

- rekao je Roćen uvjeren da

će sve to u velikoj mjeri može

olakšati i rad Savjeta za sarad-

nju sa iseljenicima.

R.P.

AKCENTI:

Roćen: CrnaGora

ide tamođe jeveć

njenadijaspora –

u razvijeni svijet

Saradnja sa iseljenicima u

vrhu agende državne politike

MilanRoćen