Table of Contents Table of Contents
Previous Page  12 / 48 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 12 / 48 Next Page
Page Background

12

Pobjeda

Nedjelja, 1. jul 2018.

U fokusu

Uizdanjupreduzeća ,,Daily

Press“pojavilosešestbrošu-

raovladarimadinastijePe-

trović-Njegoš, podnaslovom:

,,Petrovići, vladari i ratnici“

(2018).Autorovihbrošura je

MilošVukanović.Prvabro-

šura jenaslovljena ,,Porijeklo

Petrovića iutemeljenjedina-

stije“, druga ,,PetarI, svetac i

državnik“, treća ,,Njegoš,

iskraukamzatočena“, četvr-

ta ,,PrviprincCrneGore“, pe-

ta ,,Car junaka“ i šesta ,,Jesen

jednogkralja“.

Budući da sam istoričar po za-

nimanju i autor monografije

,,Dinastija Petrović-Njegoš“

(Cetinje,2015),svebrošuresam

s pažnjom čitao i analizirao. I

prvo što samzapazio bilo je da

je Vukanović uglavnom sažeto

prepričaodjelovemojeknjigeo

dinastiji Petrović-Njegoš, neka

moja stanovišta i zapažanja

preformulisao,aponeštoprepi-

sao, tačnije, neznatno preobli-

kovao da bi prikrio preuzima-

nje i prisvajanje. Sve je to činio

bez pozivanja na sadržaj moje

knjige ili ukazivanje na moje

autorstvo, iako je bio obavezan

da to učini. Istina, na kraju sva-

ke brošure navodi moju knjigu

u spisku literature, zajedno sa

desetak drugih publikacija, ali

nekažedajenjenedjelovekori-

stiozaosnovnitekst.Itojekori-

stiomoje stavove i formulacije,

a ne činjenice iz knjige (datu-

me, brojke), astavovi i formula-

cije iskaz su autorskog mišlje-

n j a u t e m e l j e n o g n a

činjenicama, i predstavljajuza-

konomzaštićenuintelektualnu

svojinu.

Pored knjige ,,Dinastija Petro-

vić-Njegoš“, Vukanović je na

isti način, dakle neprimjereno i

suprotno naučnim standardi-

ma, koristio i moje tekstove iz

,,Istorije Crne Gore“ (Podgori-

ca, 2006; Beograd, 2015).

AUTORSKA,,SLOBODA“

U ovomosvrtu pokazaću kako

je Vukanović nedozvoljeno i

neprimjereno koristio djelove

iz mojih knjiga, prisvajajući

moje stavove i prikazujući ih

kaorezultatsopstvenogpromi-

šljanja. Naravno, nemogućemi

je navesti sve slučajeve njego-

vog plagiranja, jer bi takav po-

pis bio obiman skoro koliko i

njegove brošure. Uovomčlan-

ku izdvojiću primjere gdje je

njegovo preuzimanje mojih

stavova najnevještije ili najma-

nje prikriveno, pa je time i pla-

giranjenajočitije.

Uprvoj svesci publikacije ,,Pe-

trovići, vladari i ratnici“, Vuka-

nović kaže: ,,Osmanlije su po-

kuš a l e da dr že u mi ru

pograničnuoblast koja jedava-

lamaleporeskeprihodekoji su

na godišnjem nivou mogli da

podmire potrebe 150 janjičara.

SamaSolilauGrbljusu,primje-

raradi,bilaporeskiizdašnijaod

toga.“ (M. Vukanović, sveska I,

str. 10)

Gdje je Vukanović našao ovo

poređenje i kako je utvrdio da

su poreski prihodi Crne Gore

bili dovoljni da podmire izdat-

keza 150 janjičara?

Našaogajeumojoj,,IstorijiCr-

neGore“,iakotonekaže:,,Daje

za Osmansko carstvo ovaj po-

reski prihod od Crne Gore bio

neznatan, svjedoči podatak da

je samo prihod od solana uGr-

blju iznosio 220.000 akči. Od

godišnjih prihoda koje je Car-

stvoimaloodCrneGore,moglo

se, poređenja radi, izdržavati

najviše 150 janjičara.“ (Ž.

Andrijašević/Š. Rastoder, Isto-

rija Crne Gore, Podgorica,

2006, 75)

ZatimVukanovićtvrdi:,,Prema

porodičnoj tradiciji, Petrovići

suse izokolineZenicepreselili

na prostor ispod planine Nje-

goš, da bi sredinom 15. vijeka

prešli u selo Njeguši ispod vr-

hovaLovćena.“(M.Vukanović,

I,25)Gotovoistarečenicanala-

zi se i u mojoj knjizi: ,,Prema

porodičnoj tradiciji, Petrovići-

NjegošisuporijeklomizBosne,

tačnije iz okoline Zenice. Iz

Bosnesusenjihovipreciprese-

lili na prostor ispod planine

Njegoš,aodatlesuudrugojpo-

loviniXVvijekadošlinaNje-

guše,selopodnoLovćena.“

(Ž.Andrijašević,,,Dinasti-

ja Petrović-Njegoš“, Ceti-

nje, 2015, 8)

Za osnivača dinastije Pe-

trović-Njegoš, Vukanović

kaže: ,,Vladika Danilo nije sa-

mo osnivač dinastije Petrović,

nego i političke ideje o nezavi-

snostiCrneGore.“(M.Vukano-

vić, I, 37) I ovu formulaciju na-

šao je umojoj knjizi jer je prije

mene ni jedan istoričar nije

izrekao: ,,U istoriji Crne Gore

mitropolit Danilo je značajan

zbogtogaštojeutemeljivačpo-

litičkeidejeonjenojnezavisno-

sti odOsmanskogcarstva...“ (Ž.

Andrijašević, ,,Dinastija Petro-

vić-Njegoš“,Cetinje, 2015, 48)

TUĐE,ASVOJE

Preuzimanje tuđih formulaci-

ja i sudova, Vukanović prakti-

kuje i udrugoj svesci publika-

cije,,Petrovići,vladariiratnici“.

Tako on kaže: ,,Iako je preživio

pokušaje uklanjanja koje su

preduzele tri evropske sile,

ŠćepanMali je na kraju ubijen

u lokalnoj zavjeri koju je orga-

nizovao skadarski paša. Pod

prisilom, ubio ga je sluga 1773.

godine.“ (M.Vukanović, II, 16)

Zatim se Vukanović potrudio

damisli kao analitičar geopoli-

tike, pa je analizirao neke poli-

tičke poteze mitropolita Petra

I:,,Sadrugestrane,da

li je realno očekivati da će

oblast od takve strateške i eko-

nomske važnosti kao što je Bo-

kabiti tako lakoustupljena jed-

noj maloj, odmetnutoj zemlji?

Čak se može diskutovati o ap-

surdnosti procjene vladike Pe-

tra i crnogorskih glavara da će

pripojiti Boku na isti način kao

Bjelopavliće i Pipere.“ (M. Vu-

kanović, II, 48)

Ali,sveštojeVukanović,,otkrio

“, već je u istoriografiji rečeno:

,,I čovjekuprosječnog znanja o

politici moglo je biti jasno da

Bjelopavlići i Boka Kotorska u

geostrateškomznačaju, nijesu

isto. Prostor koji je od 1797. bio

predmetom dogovora velikih

sila,nemožesepripajatikaoda

se radi o plemenskoj oblasti u

Brdima.“ (Ž. Andrijašević, ,,Di-

nastija Petrović-Njegoš“, Ceti-

nje, 2015, 138)

Zatim će Vukanović javnosti

saopštiti još jednu ,,svoju“ mi-

sao: ,,Vladika Petar vladao je u

dalekoturbulentnijemperiodu

nego njegovi prethodnici.“ (M.

Vukanović, II, 53) I opet je po-

jednostavio ono što sam ja ne-

što ljepše ranije rekao: ,,Mitro-

polit Petar jevladaodugo, i tou

periodu koji je po političkim

dešavanjima, preokretima i

iskušenjima bio dramatičniji

negodobanjegovihprethodni-

ka.“(Ž.Andrijašević,,,Dinastija

Petrović-Njegoš“, Cetinje,

2015, 136)

SUPTILNIANALITIČAR

IusvescioNjegošu,Vukanović

sepredstavljakaoznalacnjego-

ve vladavine i suptilni analiti-

čar njegove političke ličnosti,

iako se uglavnomslužio tuđim

formulacijama i saznanjima.

Opet, naravno, bez priznanja

da se koristi rezultatima pret-

hodnika i da čitaocima nudi

onoštonijenjegovo.

Vukanović kaže: ,,Na početku

vladavine Petar II bio je nesa-

mostalan i popustljiv vladar,

koji jeposlušnopratiouputstva

ruskog konzula uDubrovniku i

ruskih emisara. Sve se mijenja

popovratkusahirotonijeizRu-

sije,kadapreuzimastvariusvo-

jeruke.“(M.Vukanović,III,49)

Sve je ovo tačno, ali nije Vuka-

novićevo: ,,Prvih nekoliko go-

dinavladavinebio je, silompri-

lika, nesamostalan i popustljiv,

posebnopremaruskomkonzu-

lu u Dubrovniku i ruskim iza-

slanicima koji su upravljali Se-

natom... A onda, januara 1834.

godine, nakonmitropolitovog

povratka iz Rusije, započinje

preokret: oprezni duhovnik

postajeautokrata.“ (Ž.Andrija-

šević, ,,Dinastija Petrović-Nje-

goš“,Cetinje, 2015, 179)

Sautoritetomistraživačakojije

pročitaosvakoslovonapisanoo

Njegošu, i koji je spoznao sve

nijanse njegove vladavine, Vu-

kanović nastavlja: ,,Nakon sko-

ro decenije takve politike, vla-

dika je počeo da pokazuje

nezainteresovanost za vođenje

države. Sve više se posvećivao

književnom radu, dijelom ne-

zadovoljansopstvenimrezulta-

tima. I pored njegovih napora i

oštrerepresije,isteboljkecrno-

gorskog društva iznova su se

pojavljivale. Kulminacija pro-

blema u društvu bile su otvore-

nepobuneuPiperima i Crmni-

ci.“ (M.Vukanović, III, 50)

Evo odgovora odakle Vukano-

viću sve ove misli: ,,Poslije

1840. godine, mitropolit Petar

IIulaziuzavršnufazusvogvla-

darskog djelovanja.

Nakonznatneposvećenostidr-

žavnim poslovima, tada poči-

njeperiodnjegove svevećene-

zainteresovanosti za vladarske

dužnosti. Jedan od razloga je

razočaranje u rezultate sop-

stvenogdjelovanja.Uprkosna-

porima koje je ulagao, pa i naj-

o d l u č n i j o j u p o t r e b i

represivnog aparata, problemi

protiv kojih se borio javljali su

seiznova.Ponekadsuonibivali

još i veći nego što su bili prije

preduzimanja represivnih

mjera, poput pobuna u Piperi-

ma i Crmnici 1846. i 1847. godi-

ne... Drugi razlog za slabljenje

mitropolitovog interesovanja

za državne poslove, svakako je

njegova sve veća posveće-

ANALIZA:

Šest brošura o vladarima dinastije Petrović-Njegoš (Izdanje ,,Daily Press“, M

Sve što je rekao,

prepričao je iz

moje knjige:

,,Samozvanac

ŠćepanMali, kojeg

subezuspješno

pokušavale da

uklone tri evrop-

ske sile, ubijen je u

zavjeri 1773. godine.

Ubio ga je njegov

sluga, koji je na to

primoranod ska-

darskog paše.“ (Ž.

Andrijašević, Istorija

CrneGore, Beograd,

2016, 124)

I ovu rečenicu

Vukanović je

našaoumojoj kn-

jizi: ,,Sredinom1854.

godine došlo je do

nove pobune pro-

tiv knjazaDanila, a

središte pobune bilo

je uBjelopavlićima.

Organizatori pob-

une bili suRisto

Bošković, Đoko

Bošković i Petar

Pavićević. Oni su

sa grupom ljudi

zauzelimagacin

oružja imunicije u

ManastiruOstrog,

namjeravajući

da ovimoružjem

podignuustanak.“

(Ž. Andrijašević,

,,Dinastija Petrović-

Njegoš“, Cetinje,

2015, 205)

Poznati crnogorski istoričar dr Živko Andrijašević u analizi šest brošuraMiloša Vukanovića

posvećenih vladarima dinastije Petrović-Njegoš decidno je ustanovio niz vlastitih ocjena,

stanovišta i podataka izmonogra je ,,Dinastija Petrović-Njegoš“ i iz knjige ,,Istorija Crne

Gore“, koje je autor brošura Vukanović prisvojio, preoblikovao ili prepisao, bez pozivanja

na djelo dr Andrijaševića. Unaredna dva broja Pobjeda će objaviti detaljnu analizu etički

nedopustivih postupaka autora brošure koja se pojavila u izdanju kompanije ,,Daily press“

„Poduhvat“ godine