Previous Page  21 / 36 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 21 / 36 Next Page
Page Background

21

Pobjeda

Srijeda, 18. april 2018.

Feljton

OSVRTNA JEDNU ZABORAVLJENUKNJIGU

6

Laži i kleveteprotiv

svegacrnogorskog

Priredio: SlobodanČUKIĆ

Odbor u Ženevi nije

vršio propagandnu

samona solunskom

frontuveć je preko

Crvenog krsta proširio i

po austrijskim logorima

u kojima subili zatočeni

Crnogorci, osnivajući u

njima odbore, pomoću

kojih supakete s namir-

nicamamogli dobijati

samo oni Crnogorci koji

suodobravali rad i pro-

gramOdbora u Ženevi

Uporedo s pripremama za proboj Solun-

skog fronta, srpska vlada je pripremala

zbacivanje kraljaNikole i preuzimanje

vlasti uCrnoj Gori. O tome je uproljeće

1917. godine izdala i deklaraciju. Pašić je

uproljeće 1918. izdaodirektivu za raduCrnoj Gori:

„Treba što pre spremiti jedanodred, sastavljenod

Crnogoraca iz naše vojske, da prodre uCrnuGoru

i podigne narod, proglasi ujedinjenje Srbije i Crne

Gore i izabere privremenuupravu“

Odbor (za ujedinjenje Srbije i

CrneGore) jeuglavnomradio

po instrukcijama odsijeka

Svetozara Tomića sa Krfa i

njegov rad su potpomagala

sva predstavništva i vojnemi-

sije Srbije kod saveznika i u

Americi. Odbor je u Ženevi

izdavao i svoj list pod nazi-

vomUjedinjenje, koji je dije-

ljen i rasturan po svim save-

zn i čk im z eml j ama i u

Americi, a naročito u onim

krajevima gdje su živjeli Cr-

nogorci. On je rasturan kod

svih jedinica srpske vojske na

solunskom frontu. Odbor se

nijeustručavaodaprekoovog

lista i napredavanjimaodrža-

nim po raznimmjestima i je-

dinicama srpske vojske na

solunskom frontu optužuje

kralja Nikolu i njegovu vladu

da šuruju s neprijateljem, da

su bez borbe predali Lovćen i

da rade na štetu saveznika i

Srbije. Za dokaz ovakve pro-

pagande u listu i na predava-

njima iznosili su da između

Crne Gore i Austro-Ugarske

navodno postoji tajni ugovor,

pa sucitirani i pojedini člano-

vi togugovora, iakosučlanovi

Odbora kao raniji ministri i

funkcioneri crnogorskevlade

dobro znali da takav ugovor

nepostoji i kako je i podkojim

uslovima osvojen Lovćen. Za

tu propagandu koristili su

tekst falsifikovanog ugovora,

koji je izmislio i sastavio emi-

grant Pero Tunguz Perović i

njegov sin Radovan, da bi se

na taj način osvetili kraljuNi-

koli što je Peru oduzeta

opljačkana stoka (Risto Dra-

gićević, Tajni ugovor Crne

Gore i Austrije, Cetinje, 1968,

str. 33 i 34).

Zbogovakvogradaprotivsvo-

je otadžbine i svog naroda,

članoveovogOdbora–Andri-

ju Radovića, Janka Spasojevi-

ća i Miloša Ivanovića – vlada

Crne Gore stavila je pod sud

(Glas Crnogorca, br. 35 od 18.

decembra 1917).

PoredodsijekauMinistarstvu

spoljnihposlova naKrfu i Od-

bora u Ženevi za rad među

trupama na solunskom fron-

tu, u Solunu je obrazovanOd-

bor za ujedinjenje. Odbor je

obrazovao raspisom vojnog

ministra F. Đ. 0. br. 63037 od

12. jula 1917. godine u kome se

kaže:

„Devetog ovog meseca u So-

lunu je održan uspešan zbor

Crnogoraca na kojem je iza-

bran Odbor za ujedinjenje.

Pošto su se izjasnili i solidari-

Odbor za ujedinjenje Srbije i Crne Gore je u Ženevi izdavao list „Ujedinjenje“

preko koga je optuživao kralja Nikolu i njegovu vladu da šuruju s neprijateljem,

da su bez borbe predali Lovćen i da rade na štetu saveznika i Srbije. Kao dokaz

su iznosili da između Crne Gore i Austro-Ugarske postoji tajni ugovor, pa su čak

citirali i pojedine njegove članove, iako je taj ugovor bio obična izmišljotina

salisprogramomGlavnogod-

bora u Ženevi, u Odbor su iz-

brani: PetarKosović, direktor

gimnazije i obveznik 2. zavo-

jišta Dunavske divizije, Lju-

bomir Vuksanović, svršeni

pravnik i obveznik 23. pješa-

dijskog puka, Dušan Cerović,

redov Bataljona Srba dobro-

voljaca, i Lazar Matijašević,

sveštenik. Ove članoveOdbo-

ra odmah premestiti sa služ-

bomu Solun, kako bi semogli

posvetiti ovoj teškoj i delikat-

noj zadaći“.

Zadatak ovog Odbora u Solu-

nu bio je da po uputstvima

Svetozara Tomića i Odbora u

Ženevi, kod trupa na solun-

skom frontu, a naročito u

onim komandama gdje ima

Crnogoraca na službi, održa-

vazborove i drži predavanjao

držanju kralja Nikole i njego-

vevlade, rastura listUjedinje-

nje, prikuplja pristalice i nji-

hove potpise za programi rad

Odbora u Ženevi. Ovaj rad

Vrhovnakomanda jedozvoli-

la iako je po svim zakonima i

propisima srpske vojske bila

najstrožije zabranjena svaka

politička djelatnost i propa-

ganda u vojsci ne samo u ratu

već i umiru.

Odbor u Ženevi nije razvijao

svoju djelatnost samo u ze-

mljama saveznika i na solun-

skomfrontuvećga jepomoću

Crvenog krsta proširio i po

neprijateljskim zarobljenič-

kim logorima u kojima su bili

grupisani zarobljenici izCrne

Gore, osnivajućiunjimasvoje

odbore, pomoću kojih su pa-

kete s namirnicama nesmeta-

no mogli dobijati samo oni

Crnogorci koji su odobravali

radiprogramOdborauŽene-

vi i u logorima seupisali uspi-

skove njegovih pristalica, što

je kod zarobljenika izazvalo

velike proteste i nezadovolj-

stvo. Negodovanje se širilo ne

komanda savezničkihvojski u

Solunu izvijestila je 30. maja

1918. Vrhovnu komandu Srbi-

jeorasporedualbanskevojske

zaoperacijeuAlbaniji,ačijem

se formiranju i rasporedu vla-

da Srbije nije protivila dok je

pojavu crnogorske vojske na

tom frontu spriječila. Raspo-

red albanske vojske bio je:

desna kolona od jednog bata-

ljona u jačini od 518 ljudi na

liniji Kavaja-Tirana-Šijak.

srednja kolona od jednog ba-

taljona u jačini od 575 ljudi

prema debru, i lijeva kolona

od 2 čete u jačini od 400 ljudi

premaKroji.

Direktivu za raduCrnoj Gori,

upućenu Vrhovnoj komandi

14. maja, vojni ministar je do-

punio 20. septembra 1918. go-

dineaktomSt.pov.O.Br.13182

ukome se kaže:

„Kao direktiva za rad u Crnoj

Gori je depeša predsednika

vladeNikolePašićaod17. ovog

meseca izPariza, koji javlja:

„Ne gubiti iz vida ni časa da

treba što pre spremiti jedan

odred, sastavljen od Crnogo-

raca iz naše vojske, da prodre

uCrnuGoru i podigne narod,

proglasi ujedinjenje Srbije i

Crne Gore i izabere privre-

menuupravu“.

Crnogorski odbor za ujedi-

njenje koji sačinjavaju Petar

Kosović, predsjednik, i člano-

viMihailoBožović, Ljubomir

Vuksanović, Ljubomir Popo-

vić i RistoJojić, spreman je za

put. Odboru je dat spisak Cr-

nogoracakoji suunašoj vojsci

sa svim podacima. Njihov

broj iznosi 90 oficira, 53 či-

novnika, 191 podoficir i 470

vojnika. Spisak je dostavljen

Vrhovnoj komandi radi upu-

ćivanja uCrnuGoru.“

U saglasnosti s Komandom

savezničkih trupa Vrhovna

komanda Srbije, pored ovog

odreda, koji je sastaviloVojno

ministarstvo za operacije u

Crnoj Gori i preuzimanje vla-

sti, odredila je specijalne tru-

pe pod nazivomKOMANDA

SKADARSKIH TRUPA. U

sastavovihtrupaušaojedrugi

jugoslovenski puk pod ko-

mandompješadijskog potpu-

kovnika Grgura Ristića sa 3

brdske baterije i jednim vo-

domkonjice.

(Nastavlja se)

samo u zarobljeničkim logo-

rima već i kod naroda Crne

Gore u zemlji. Takav rad na-

nio jevelikešteteslozi i zajed-

ničkoj borbi protiv neprijate-

lja ...

OslobođenjeCrneGore 1918.

S pripremama za proboj so-

lunskog fronta u isto vrijeme

pripremano je zbacivanje

kralja Nikole, i preuzimanje

vlasti u Crnoj Gori bez pret-

hodnog sporazuma sa nje-

nom vladom, pa je u proljeće

1917. godine o tome (srpska)

vlada izdala i svoju deklaraci-

ju, koju je dostavila svim svo-

jimpredstavnicima kod save-

znika i Odboru za ujedinjenje

u Ženevi. Vrhovnoj komandi

u Solunu dostavljena je 14.

maja 1918. godine. U vezi s

pripremamazaproboj fronta,

NikolaPašić

Kralj Nikola

AndrijaRadović

RistoJojić