Table of Contents Table of Contents
Previous Page  12 / 48 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 12 / 48 Next Page
Page Background

12

Pobjeda

Nedjelja, 4. mart 2018.

Zapis

Znam da je Fridrih Niče po-

taknut nekim drugim pro-

storima napisao „čovjek za-

boravlja da to tako s njim

stoji; on laže, dakle, nesvjes-

no i nakonstoljetnihprivika-

vanja na to i dolazi upravo

pomoću te nesvjesnosti,

upravopomoćutogzaborava

do ośećaja istine“, ali, vjeru-

jem, da bi bio zadovoljniji

tačnošću svoje izjave da je

upoznao današnju Crnu Go-

ru. Srpska istoriografija, a sa

njom i njeni promoteri u Cr-

noj Gori, ima najveći pro-

blem sa artefaktima iz svoje

bliže i dalje prošlosti u koji-

maseidigitalizacijom,neho-

tice, putem interneta otkri-

vaju mnoga produkovana

izvrtanja istorije i njena zlo-

upotreba u tribalnoj ideji ve-

likoserbske dominacije na

prostoruBalkana. Skorosmo

imali priliku da budemo

svjedoci tog korišćenja „sto-

ljetnih privikavanja“ na laži

koje se serviraju građanima

Crne Gore od istaknutih pe-

dagoga eparhijeSPCuCrnoj

Gori, kojima se pokušava

„prodati rog za šteriku“ pri-

čomo„svevremenojcrkvi“,o

tome kako je Crnogorska

pravoslavna crkva oduvijek

bila „srpskacrkva“koja je sa-

birala i koja je samo Pećku

patrijaršiju zamijenila Beo-

gradskom patrijaršijom, na-

kon 1920. godine. Ustvari,

najbolje je da svi pročitamo

tekst koji je objavljen u beo-

gradskoj Politici 28. aprila

1912. godine, pod naslovom

„Mitropolit Dožić“ pa da ga

onda, poput gimnazijskih

analiza književnih djela iz

lektire,razjasnimousvimas-

pektima. A ima ihmnogo.

TEKSTPOLITIKE

„Gavrilo Dožić, kandidat Pa-

trijaršije,izabranpotrećiput

za mitropolita raško -

prizrenskog, najzad jepotvr-

đen i od turske vlade. Srpsko

nacionalno pravo u turskoj

carevinipretrpelo jeovimiz-

borom i potvrdom, ono je

podleglo drugim, tuđim,

stranim uticajima. Kandidat

srpskog naroda iz raško -

prizrenske eparhije, Bogdan

Radenković propao je na iz-

boru.

Nesumnjivo, da Dožićev iz-

bor za raško-prizrenskog

mitropolita neće zadovoljiti

narod iz te eparhije. Doćiće,

neizbežno, do sukoba izme-

đu naroda i crkvenog pogla-

vara, doćićedodemonstraci-

je i do zatvaranja crkava. Ali

je Dožić postao zakoniti mi-

tropolit i pravo je da se vidi,

ko je kriv za sve nezgode, ko-

je mogu da proizađu zbog

ovog izbora.

Najviše i u prvom redu kriva

je vlada kraljevine Srbije. Mi

smo u pitanju izbora raško-

prizrenskog mitropolita

imali posla u dva pravca: je-

dan je uređivanje naših od-

nosa prema Vaseljenskoj Pa-

trijaršiji, a drugi je naša

politika prema Turskoj. Ni u

jednomni u drugompravcu,

od ova dva, nije vlada poka-

zala dovoljno energije, zau-

zimljivosti ni odlučnosti. Ni-

jednom se nije naš ministar

spoljnih poslova kategorički

izjasnioprotiv izbora, koji ne

zadovoljava prava srpskog

naroda iz tog kraja, o kojem

je dužan da vodi računa. Na-

protiv, celozvaničnodržanje

Srbije ostavljalo je utisak,

kaoda jenjojpriličnosvejed-

no, hoće li biti izabran Dožić

ili BogdanRadenković.

Naročito je uzdržljiva bila

Novinski tekstovi i arhivska građa potvrđuju autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve

Velikolažni

nacionalni

projekat SPC

Ujedinjenje

pokrajinskih

pravoslavnih

crkava i

vaspostavljanje

Srpske

patrijaršije, 1919.

omogućeno je

neposredno

poslije Prvog

svjetskog rata.

Do tada, ove

pokrajinske

crkve imale su

različit položaj:

Beogradska

i Karlovačka

arhiepiskopija

i Crnogorsko-

primorska

mitropolija bile

su samostalne

(autokefalne) –

napisao je Vasilije

Kostić, koji je bio

na čelu Državnog

arhiva Kraljevine

SHS

srpskazvaničnaakcijakodVa-

seljenske Patrijaršije. Dok je

austrijska diplomacija poma-

gala svom silommegaloman-

ske težnje crnogorskog vlada-

ra i potpomagala Dožićev

izbor samo zato, što je protiv-

postavljen kandidatu srpskog

naroda, dotle se srpski uticaj u

Patrijaršiji nije ni osećao. A u

ovom izboru, baš zbog tog au-

strijskog uticaja, trebalo je sve

upotrebiti. Trebalo jePatrijar-

šiji staviti doznanja, daSrpska

Crkva neće trpeti večita poni-

ženja iotimanjenjenihprava, i

da će se ovomprilikom, ako se

onaopetpogaze,ocepitiodva-

seljenske crkvene zajednice.

Verovalose,možda, daćenaše

prijateljstvo sa turskom care-

vinommoći popraviti neprav-

du, koju nam je učinila Patri-

jaršija, da turska vlada neće

potvrditiDožićevizbor.Aliitu

smo se prevarili. Čim se poja-

vio jedan jači uticaj, posle ne-

što nuđenja i prividnog ustru-

čavanja, turska vlada je

zaboravila na prijateljstvo sa

Srbijom“.

POJAŠNJENJE

Tekst je prenijet originalno sa

sve gramatičkimnedorečeno-

stima, blago rečeno. No, prvo

štopada uoči uovomtekstu je

mitropolit Gavrilo Dožić kao

„protivpostavljen kandidatu

srpskog naroda“, što implicite

govori da jeonkandidatnekog

drugog naroda. Tim prije što

je izabranada se „srpski uticaj

u Patrijaršiji nije ni osećao“?

Druga je pjesma što se pisalo

nakon aneksijeCrneGore.

Takođe, sadržaj ovog teksta

više nego jasno dokazuje da je

ponašanje SPC u Crnoj Gori,

malo je reći, uzurpacija svih

prava koja nije i nema na dru-

gim prostorima. Pritom mi-

slimna činjenicu da je Turska

carevina morala dati sagla-

snost na izbor „raško-prizren-

skog mitropolita“. Da ne po-

minjemo laži kojima se

pokušava obmanomCrnogor-

skoj pravoslavnoj crkvi pret-

postaviti Pećka patrijaršija, u

doba Nikole I Petrovića Nje-

goša. Možda bi mogli da nam

objasne kako je to vaseljenski

patrijarh odlučivao ko će biti

na čelu „raško-prizrenske mi-

tropolije“ i zašto je Gavrilo

Dožić izborom na njeno čelo

imao titulumitropolita, ako je

u Peći bila patrijaršija u to vri-

jeme,anepatrijarha,nadređe-

nog i Srpskoj crkvi? Ili će biti

da je u Peći bila „samo“ crkva

koja jebiladio„raško-prizren-

skemitropolije“ipodjurisdik-

cijomVaseljenske patrijaršije.

Vasilije Kostić u publikaciji

„Inventar sumarno – analitič-

ki AJ-69, MINISTARSTVO

VERA KRALJEVINE SRBA,

HRVATAISLOVENACA1919

– 1929 (1918-1933) Državnog

arhiva Kraljevine SHS“, na či-

jem je bio čelu, u predgovoru

piše:

„Jedinstvena Srpska pravo-

slavna crkva u Kraljevini SHS

stvorena je maja 1919. ujedi-

njenjem pravoslavnih crkava

na teritoriji nove državne

zajednice. Ujedinjenje pokra-

jinskih pravoslavnih crkava i

vaspostavljanje Srpske patri-

jaršije, 1919. omogućeno je

neposredno posle Prvog svet-

skog rata. Do tada, ove pokra-

jinske crkve imale su različit

položaj: Beogradska i Karlo-

vačka arhiepiskopija i Crno-

gorsko–primorskamitropoli-

j a b i l e s u s amo s t a l n e

(autokefalne). Isti status imale

su i dvije eparhije, Dalmatin-

sko – istrijska i Bokokotorsko

– dubrovačka, koje su do tada

potpadale pod upravu Buko-

vinsko – dalmatinske mitro-

polije. Srpska pravoslavna

crkva u Bosni i Hercegovini

imala je status samoupravne

(autonomne) crkve pod upra-

vomVaseljenske patrijaršije u

Carigradu. I pravoslavna

crkvauStaroj Srbiji iMakedo-

niji, do 1912, zavisila jeodcari-

gradskog patrijarha“.

Dakle, „pravoslavna crkva u

Staroj Srbiji (ne patrijaršija) i

Makedoniji, do 1912, zavisila

je od carigradskog patrijar-

ha“! Naravno, misli se do Bal-

kanskihratova,nakonkojih

se mijenja teritorijalna si-

tuacija. U vrijeme kada je

ovo napisano pamćenje je

bilo još svježe, pa nije bilo

moguće proturati laži koje

se danas proturajuomeđu-

sobnim odnosima crkava

na tluBalkana.

FALSIFIKATI

Ada jesvjetovnavlastodlu-

čivala o crkvenim pitanji-

ma i u Kraljevini SHS, go-

vori i primjerak „Glasnika“,

službenog lista Srpske pra-

voslavnecrkve, koji senala-

zi u tom istom arhivu, po-

v o d om p r o g l a š e n j a

tadašnjegmitropolita Srbi-

jeDimitrijaPavlovićapatri-

jarhom Srpske patrijaršije,

br. 1., g. I, od 1/14. od okto-

bra 1920. g. Śednica je odr-

žanauBeogradu3.(16)sep-

tembra 1920. godine i na

njojjedonesenaodluka„Da

seNjegovo Visokopreosve-

štenstvo G. Dimitrije kao

Arhiepiskop Beogradski i

Mitropolit Srbije proglasi

PatrijarhomSrpske crkve, i

da se umoli G. Ministar Ve-

ra da ovu odluku unese u

Minist. Savet i ishodi Kra-

ljevski Ukaz“. Toliko o to-

me što eparhija SPC u Cr-

noj Gori tvrdi kako se vlast

ne može miješati u „crkve-

ne poslove“. Može samo u

Beogradu, izgleda!

Dalje, pozivanje crkvenih

velikodostojnika SPC u Cr-

noj Gori na knjaza/kralja

Nikolu I Petrovića više je

nego neukusno. Implikaci-

jedajekraljNikola„austrij-

ski čovjek“, što će kasnije

poslužiti za jednu od napr-

ljavijih kampanja protiv

Crne Gore i njenog suvere-

na su degutantne. U tu svr-

hu je služio i falsifikat Ra-

dovanaPerovića–Tunguza,

„Tajni ugovor Crne Gore sa

Austrijom“, sa falsifikova-

nim potpisima knjaza Ni-

kole i austrijskog cara Fra-

nja Josifa I, objavljenog 12.

juna 1907. godine, kao i niz

prljavih podmetačina po

medijima, publikacijama i

podzemnim političkim

krugovima. Pa i na farsič-

nom obelježavanju stogo-

dišnjice Mojkovačke bitke

u Sava centru, u Beogradu,

AmfilohijeRadovićjeoptu-

žio Nikolu I Petrovića za

izdaju.

Iako je Nikola I Petrović

Njegošnajveći adut serbske

megalomanije i aspiracije

premaCrnojGori, čak i nje-

ga koriste selektivno i van

konteksta vremena. Samo

neuk ili zlonamjerančovjek

možepreslikavati okolnosti

druge polovine XIX stolje-

ća i početak XX stoljeća sa

današnjim vremenom. Da-

nas nije potrebno biti dio

snažnije države da bi se ga-

rantovala bezbjednost i

prosperitet, tako da Crnoj

Gori nije potrebno nikakvo

„ujedinjenje“ po vjerskoj i

„slovenskoj“matrici, niti joj

je danas potrebno „srbova-

nje“ za ostvarenje takvih

ciljeva. Ono što Crnoj Gori

treba jestezakonkojimbi se

riješio status vjerskih za-

jednica u Crnoj Gori i pita-

nje vlasništva i zaštite sa-

kralne imovine. A SPC, ako

drži dozakona koje je crkva

samapropisalasvojimvase-

ljenskim saborima, zausta-

vićesvojedjelovanjenagra-

nicama države kojoj, kao

pomjesna crkva, pripada.

Slobodan JOVANOVIĆ

Dok je austrijska diplo-

matija pomagala svom

silommegalomanske

težnje crnogorskog

vladara i potpomagala

Dožićev izbor samo

zato što je protivpostav-

ljen kandidatu srpskog

naroda, dotle se srpski

uticaj uPatrijaršiji nije ni

osjećao

Tekst koji jeobjavljenu

beogradskoj Politici 28.

aprila 1912. godine