Previous Page  9 / 48 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 9 / 48 Next Page
Page Background

9

Pobjeda

Društvo

Ponedjeljak, 29. januar 2018.

Autorski tekst Gorana Jevrića, direktora

JP Regionalni vodovod Crnogorsko primorje

U 2005. godini

prihodi od turizma

su iznosili 222

miliona eura, u

2017. milijardu

eura. Sve to ne bi

bilomoguće da

nije obezbijeđen

pristup vodi,

kao jednomod

najznačajnijih

prirodnih

resursa, jednom

od najvažnijih

faktora održivosti

cjelokupnog

ekonomskog

sistema Crne Gore

Što izaziva sindrom iznenadne smrti kodmale djece

PODGORICA

UCrnoj

Gori nepostojeprecizni

podaci o tomekoliko je

djeceumrlood sindroma

iznenadne smrti. Prema

posljednjim, još uvijek

nezvaničnim, kako jePo-

bjedi rečeno iz Instituta

za javnozdravlje, uzrok

smrti trojeodojčadi (dva

dječaka i jednadjevojčica)

uperiodu2009. do2014.

godinebio jeovaj sin-

drom.

Ovog mjeseca crnogorsku

javnost šokirala je vijest o

smrti dvoipogodišnje dje-

vojčiceJ. B. koja jepronađe-

na mrtva u krevetu u kući

gdje je živjela sa majkom i

dvije sestre. Spekulacije o

uzroku smrti trajale su da-

nima, ali nalaz obdukcije

pokazao je da se najvjero-

vatnije radi o sindromu

iznenadne smrti (SIDS).

Krajem prošle godine jav-

nost je potresla i vijest o

smrti trogodišnjeg sina po-

znatog glumca Žike Todo-

rovića za kojeg je takođe

utvrđeno da je umro od

SIDS-a.

Specijalista za sudsku me-

dicinu, primarijus i redovni

profesor Univerziteta Crne

Gore i Univerziteta u Istoč-

nom Sarajevu dr Dragana

Čukić za Pobjedu objašnja-

va da se sindrom iznenadne

smrtijavljabezikakvihupo-

zorenja, kod naizgled zdra-

ve djece i to najčešće kod

beba od drugog do šestog

mjeseca. Većina smrti, kako

naglašava, povezana je sa

spavanjem, otuda i naziv

,,smrt ukolijevci - krevecu“.

Nemaobjašnjenja

- Po mnogim definicijama

SIDS je iznenadna i neo-

bjašnjiva smrt djeteta koje

je mlađe od godine. Na-

izgledzdravoodojče, nakon

stavljanja na spavanje, zati-

če se, obično u jutarnjimsa-

tima, mrtvo u krevetu. Naj-

češće su to odojčad od

drugog do šestog mjeseca

života, češće dječaci (u 70

odsto slučajeva), češće u

zimskimmjesecima i češće

među blizancima. Rijetko

se javlja kod novorođenča-

di. SIDS može nastati i kod

starije djece (druga, treća

godinaživota),madadaleko

rjeđe u odnosu na odojčad.

Održivo upravljati

prirodnimresursima

Dr Čukić navodi da postoje teorije o

uzroku nastanka SIDS-a koje se povezuju

sa problemima u srčanom sprovodnom

sistemu štomože dovesti do letalnih

aritmija (smrtnog poremećaja srčanog

ritma).

- Neke teorije ukazuju i na ,,sleep-apnea

sindrom“ prestanak disanja u toku spava-

nja. Ispitivanja idu u pravcu pretpostavki

da dolazi do poremećaja disanja po tipu

centralnog hipoventilacionog poremeća-

ja. Ukazuju i na poremećaj centra za disa-

nje, odnosno da je problem sa disanjem

vezan za nervne krugove moždanog sta-

bla koji kontrolišu disanje, a radi se o gli-

ozi moždanog stabla, hipoplaziji nucleus

arcuatusa, abnormalnosti neurotransmi-

tera (nizak nivomuskarinskih receptora

u nc. arcuatusu ili nizak nivo serotonina u

moždini). Ove teorije su aktuelne u savre-

menom svijetu – navela je dr Čukić.

Takođe, neka nova ispitivanja ukazuju da

SIDS nije predvidiv, niti se može spriječiti,

nije zarazan, niti nasljedan, nije uzroko-

van zapušenjemdisajnih puteva i aspira-

cijompovraćene hrane.

PODGORICA

CrnaGora

iz godineugodinupostaje

sveprestižnija globalna tu-

rističkadestinacija i konti-

nuiranobilježi intenzivan

rast prihodaod turizmana

godišnjemnivou. U2005.

godini prihodi su iznosili

222miliona eura,

u2017.mi-

lijardueura. Sve tonebi bilo

mogućedanijeobezbijeđen

pristupvodi, kao jednomod

najznačajnijihprirodnihre-

sursa, jednomodnajvažni-

jih faktoraodrživosti cjelo-

kupnog ekonomskog

sistemaCrneGore.

Tomtemomu autorskomtek-

stu za časopis ,,VodeCrneGo-

re“baviosedirektorJPRegio-

nalni vodovod Crnogorsko

primorjeGoranJevrić.

-Završetakdijela1.fazeregio-

nalnog vodovodnog sistema,

koji je zvanično otvorio pred-

sjednikVladeCrneGoreMilo

Ðukanović 29. septembra

2010. godine, donio je brojne

benefite koji se ogledajuupo-

većanju kvaliteta života sta-

novnika Crnogorskog pri-

morja, kao i rastu stranih

direktnih investicija u pre-

stižne turističke projekte kao

što su: PortoMontenegro, Lu-

štica Bay i Porto Novi, u uku-

pnoj vrijednosti odpreko dvi-

je milijarde eura – podsjeća

Jevrić.

On ističe da Crna Gora kao ri-

jetkokojadržavauEvropiras-

polaže izuzetnimvodnimbo-

gatstvom,alidaječestoupitan

naš odnos prema vodi kao ve-

oma vrijednom, abesplatnom

daruprirode.

- Prirodni resursi sa kojima

raspolaže jedno društvo i

opredijeljenost da se tim re-

sursima upravlja na raciona-

lan i održiv način definišu ni-

vo unapređenja kvaliteta

života stanovništva, ali i nivo

ekonomskogprogresadržave.

Imajućitouvidu,konceptual-

no smo osmislili časopis ,,Vo-

de CrneGore“ kako bi objedi-

nili sve aspekte upravljanja

vodnimresursimaCrneGore,

počev od tehničko-tehnološ-

kih, ekoloških, pa do socio-

ekonomskih, u jednucjelinu, i

učinili ga dostupnim zainte-

resovanim građanima. Upra-

vouciljuodrživogupravljanja

tim prirodnim resursom i

unapređenja kvaliteta života

građananaCrnogorskompri-

morju, Vlada je 15. februara

2007. godine donijela od-

važnu i vizionarsku od-

luku o intenziviranju

radova na završetku

1. faze regionalnog

vodovodnogsistema

za opštine Budva,

Kotor, Tivat, Bar i Ul-

cinj. Poseban pečat toj

odluci daje činjenica

da su se te godi-

ne posljedi-

ce globalne

ekonom-

ske kri-

ze po-

čele osjećati i u ekonomskom

sistemu Crne Gore. Dakle, 15.

februar 2007. godine pred-

stavlja prekretnicu u realiza-

ciji projekta izgradnje regio-

nalnog vodovodnog sistema

zaCrnogorskoprimorjeukoji

jedo sadaukupno investirano

oko 107 miliona eura. Regio-

nalni vodovodni sistemjenaj-

značajniji infrastrukturni

projekat koji je Vlada Crne

Gore realizovala u prvih 10

godina od obnove nezavisno-

sti i koji je tokomsedamgodi-

na funkcionisanja apsolutno

potvrdio viziju Vlade Crne

Goreda se investiranjemu in-

frastrukturneprojektenanaj-

efikasniji način kreira ambi-

jent za ubrzani ekonomski

progres Crne Gore i kvalitet-

niji život građana, kao i otva-

ranje novih radnihmjesta itd.

–navodi Jevrić.

Po njegovimmišljenju, to su

više nego dovoljni razlozi da

CrnaGora, poštujućiprincipe

održivosti, iskoristi bogate

prirodne resurse kojima ras-

polaže, stavljajući ihu funkci-

ju realizovanja razvojnihpro-

j e k a t a u c i l j u b r ž e g

ekonomskog progresa cijelog

društva.

-Upravojetopovodkojinas je

motivisao da prvi broj časopi-

sa ,,VodeCrneGore“ tematski

posvetimo regionalnom vo-

dovodnom sistemu kao ,,Pro-

jektu koji je promijenio Crnu

Goru“, uz želju da i na taj na-

čin obilježimo deset godina

od donošenja strateške odlu-

ke Vlade Crne Gore iz

2007. godine, u vezi

sa završetkom 1.

fazesistema–na-

vodi autor teksta

koji je objavljen

u broju časopisa.

C.G.

Opasnost

upola

manja ako

dijete spava

na leđima

Stručnjaci Američke pedi-

jatrijske akademije, prema

riječima dr Čukić, savjetu-

ju da beba treba da spava

na leđima (ovo smanjuje

vjerovatnoću za SIDS za

čak 50 odsto) u svom

krevetiću, ali u istoj sobi u

kojoj spavaju i roditelji.

- U krevecu ne treba da

budu jastučići, bespotreb-

na ćebad i plišane meke

igračke. Preporučuje se

temperatura u prostoriji

od 18 do 22 stepena Celzi-

jusa. Cuclu koristiti samo

ako to beba želi i samo

tokom kraćeg spavanja

(cucla može dovesti do

infekcije disajnih puteva i

organa, možda i kompro-

mitovati disanje) - navodi

naša sagovornica.

Uz to, nacionalni zdrav-

stveni institut, kaže dr

Čukić, preporučuje i doje-

nje kao odličnu zaštitu jer

se tako smanjuje vjero-

vatnoća da će se razviti

infekcije disajnih puteva, a

isto tako dijete je budnije i

ima bolji imunitet.

Kod starije djece (starije

od godinu) prevencija se

odnosi na to da ne treba

da spava odmah nakon

obroka, da roditelji obrate

pažnju da li se dijete teže

budi.

Dr Čukić upozorava da se

nikako ne koriste proizvo-

di koji se mogu pronaći

na tržištu, a koji se rekla-

miraju kao preventive

za sindrom iznenadne

smrti jer nijedan od njih

nije odobren od strane

zvaničnih institucija, niti

testiran na bezbjednost i

efektivnost.

Vakcinacija smanjuje rizik

Naša sagovornica ističe da nijesu tačne pojedine tvrdnje koje

sindrom iznenadne smrti povezuju sa vakcinacijom.

- Protivnici vakcinacija povezivali su SIDS sa istom, jer se

upravo veliki broj vakcina bebama daje u periodu od četvr-

tog do šestogmjeseca kada je i SIDS najčešći, što je samo

nepravilno tumačen rezultat. Vakcinacija djece upravo

smanjuje rizik od SIDS-a i mnogo je veći procenat SIDS-a kod

nevakcinisane nego kod vakcinisane djece (jedna engleska

studija) - navela je dr Čukić.

UCrnoj Gori

evidentirana

četiri slučaja

SIDS-a

Tada je moguće, semporeme-

ćajadisanja–iporemećajsrča-

nog ritma, rijetka metabolička

bolest - kazala je dr Čukić, na-

glasivši da ukoliko se obdukci-

jomnađeuzroksmrti(zapalje-

nje pluća, urođene bolesti

srca), takvi slučajevi ne spada-

juuSIDS.

Uzrok smrti, prema njenim ri-

ječima, nepoznat je i nakonob-

dukcijeisvihsprovedenihana-

liza (histologija, toksikologija,

serologija, bakteriologija, bio-

hemija), ali se otklanja sumnja

na nekubolest ili nasilje.

-Prijeobdukcijetrebadetaljno

uzeti podatkeookolnostima, o

zdravlju djeteta, pregledati li-

ce mjesta i drugo. Obdukcioni

nalaz je nespecifičan. Spoljaš-

njim pregledom vrlo često se

zaključuje da se radi o njego-

vanom, uhranjenomdjetetu, u

nekimslučajevima se u otvoru

usta i nosa nalazi malo bjeliča-

stog ili sukrvičavog sadržaja, u

unutrašnjem nalazu vide se

tačkasta i mrljasta krvarenja

na pleuri, timusu i poglavini,

kaoznacikongestije–navelaje

drČukić.

Faktori rizika

Iako uzroci sindroma izne-

nadne smrti nijesu poznati,

ustanovljeni su, kako kaže na-

ša sagovornica, određeni fak-

toririzika.Nekiodnjihsukada

beba spava na stomaku ili na

boku, zatim na izrazito meka-

nimpovršinama kreveta, kada

se teško budi...

- Faktori rizika su i pregrijava-

nje bebe (pregrijana prostori-

ja, previše odjeće i pokrivača,

kape), preranorođenje ilimala

težina na rođenju, izloženost

bebeduvanskomdimu– i to-

kom majčine trudnoće, za-

tim nedovoljna prenatalna

njega, niže socioekonomsko

stanje, to što jebeba jedna od

blizanaca ili trojki, četvorki,

kratak razmak između trud-

noća, mlađa majka, majka

koja koristi drogu i alkohol u

toku i nakon trudnoće – na-

vela je drČukić.

Jedna od karakteristika sin-

droma iznenadne smrti je da

dijete izgleda potpuno zdra-

vošto,ističe,predstavljaveli-

ki problemza prevenciju.

- Roditelji treba da rade na

izbjegavanju faktora rizika, a

dapritomredovnoposjećuju

pedijatre i savjetovališta u

svakom trenutku prije ili ka-

da primijete bilo kakve teš-

koće kod djeteta – poručuje

drČukić.

Sl.RADONJIĆ

Uzrok prestanak disanja u toku spavanja?

SIDS se javlja bez ikakvih upozorenja, kod naizgled

zdrave djece i to najčešće kod beba od drugog do šestog

mjeseca. Češće se javlja kod dječaka, blizanaca kao i u

zimskomperiodu – kazala je za Pobjedu dr Dragana Čukić

DraganaČukić

PITALI SMO

GoranJevrić