Table of Contents Table of Contents
Previous Page  10 / 48 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 10 / 48 Next Page
Page Background

10

Pobjeda

Ponedjeljak, 11. decembar 2017.

Ekologija

PODGORICA

- Crna Gora je za

kratakvremenskiperioduobla-

sti otpadnih voda uradila dosta

toga, a da li će postati prepo-

znatljiva oaza u regionu po po-

zitivnim primjerima rješavanja

pitanja otpadnih voda zavisiće

od budućih aktivnosti i pred-

stavlja izazov. Crna Gora će na-

stojati da kombinovanom upo-

trebomosnovnihialternativnih

metoda prečišćavanja otpadnih

voda riješi pitanje otpadnih vo-

da.

MrSnežanaDidanović,rukovo-

dilac Direkcije za komunalni

razvoj u Direktoratu za uprav-

ljanje otpadom i komunalni ra-

zvojuMORT-uzaPobjedukaže

da važan iskorak u ovoj oblasti

predstavlja2005.godinakadaje

Vladausvojila,napredlogMini-

starstva nadležnog za zaštitu

životne sredine, Master plan

odvođenjaotpadnihvodaCrno-

gorskogprimorja i opštineCeti-

nje i Strateški master plan za

kanalizaciju i otpadne vode u

centralnom i sjevernom regio-

nuCrneGore, a kojimsu u skla-

du sa direktivom o prečišćava-

nju komunalnih otpadnih voda

definisane obaveze izgradnje

postrojenja za prečišćavanje ot-

padnih voda (PPOV) i kanaliza-

cionemreže u svimopštinama.

- Ovadokumentaodnosila suse

na period 2005-2029. godine i u

planiranom periodu trebalo je

uložiti 560 miliona eura. Shod-

no planiranoj dinamici, do sada

jeuloženooko300milionaeura

– ističeDidanović.

POBJEDA:

Šta jedo sada rea-

lizovanouoblasti otpadnih

vodau skladu sa strateškim

master planovima?

DIDANOVIĆ:

Završena je iz-

gradnja i rekonstrukcija više od

300 kilometara kanalizacione

mreže. Zatim, izvršena je re-

konstrukcija postrojenja za tre-

tmanotpadnihvodauPodgorici

2007. godine, izgrađeno i pušte-

nouradnovopostrojenjezatre-

tman otpadnih voda uMojkov-

cu 2008, na Žabljaku 2013, u

Budvi 2014, a u Nikšiću krajem

2015. Tokomovegodineuprob-

ni rad je pušteno postrojenje za

tretman otpadnih voda u Her-

ceg Novom, dok je zajedničko

postrojenje za opštine Kotor i

Tivat pušteno u funkciju u toku

prošle godine.

Takođe, ove godine završena je

izgradnja PPOV-a u Šavniku i

očekuje se njegovo puštanje u

probni rad. U toku su radovi na

izgradnji postrojenja za tre-

tman otpadnih voda u Pljevlji-

ma i Beranama, a potpisan je i

finansijski ugovor za izgradnju

postrojenja za tretman otpad-

nihvoda,kolektoraipostrojenja

za tretman kanalizacionog mu-

lja u Podgorici ove godine, te

raspisan tender za izgradnju

postrojenja za tretman otpad-

nih voda i kolektora u Nikšiću.

Što se tiče opština Bijelo Polje,

Cetinje, Rožaje, Plav, Ulcinj i

Kolašin, pripremljena je doku-

mentacija za izgradnju postro-

jenja za prečišćavanje otpadnih

voda i kanalizacine mreže, dok

su u Andrijevici i Petnjici otpo-

čete aktivnosti na obezbjeđenju

finansiranja za projektovanje i

izgradnju postrojenja za tre-

tmanotpadnihvoda.

POBJEDA:

Kako jeoblast

upravljanjakomunalnimot-

padnimvodama regulisanau

Evropi?

DIDANOVIĆ:

U zemljama čla-

nicamaEvropskeunijeDirekti-

va 91/271/EECoprečišćavanju

komunalnih otpadnih voda i

njena dopuna Direktiva 98/15/

EC uređuju pitanje otpadnih

voda i utvrđuju obavezu iz-

gradnje sistema za kanalisanje

otpadnih voda i odgovarajuće

prečišćavanje ovih voda u

osjetljivim i manje osjetljivim

oblastima. Takođe, ovom di-

rektivom, koja predstavlja jed-

nu od najskupljih za imple-

mentaciju, definisani su rokovi

izgradnje postrojenja za preči-

šćavanjeotpadnihvoda i kolek-

torskih sistema i nivo prečišća-

vanja u zavisnosti od veličine

aglomeracije i osjetljivosti

samog recipijenta.

Kada je Crna Gora u

pitanju, ova direkti-

va je transponova-

na u većoj mjeri

kroz Zakon o

upravljanju ko-

munalnim ot-

padnimvodamai

podzakonska ak-

takojimsudefini-

sane aglomeracije,

osjetljiva područja,

monitoring i slično.

POBJEDA:

Da li nam

možete reći neštoo ste-

penuprečišćavanjaotpad-

nihvoda i tehnologijamakoje

seprimjenjujuunašoj zemlji?

DIDANOVIĆ:

Postoje tri nivoa

prečišćavanja otpadnih voda:

primarni, sekundarni i tercijar-

ni. Primarno prečišćavanje

predstavlja prečišćavanje ko-

munalnih otpadnih voda fizič-

kim i/ili hemijskimpostupkom

kojiobuhvatataloženjesuspen-

dovanih materija ili druge po-

stupke u kojima se petodnevna

biohemijska potrošnja kiseoni-

ka(BPK5)ulaznihotpadnihvo-

da smanjuje zanajmanje 20od-

sto prije ispuštanja, a ukupne

suspendovanematerijeulaznih

otpadnih voda smanjuje za naj-

manje 50 odsto. Kada je riječ o

sekundarnomprečišćavanju, to

uključuje biološko prečišćava-

nje sa sekundarnimtaloženjem

ili druge procese u skladu sa za-

konom, a tercijarno prečišćava-

nje predstavlja postupak kojim

se dodatno uklanja fosfor za 80

odsto i/ili azot za 70-80odsto.

U većini opština u Crnoj Gori,

radi utvrđene osjetljivosti reci-

pijenta, vršiće se u cjelini pri-

marno, sekundarno i dodatno

prečišćavanje otpadnih voda.

Zasad su u Crnoj Gori primije-

njene tehnologije kao što su

produžena aeracija, SBR, bio

prokapnici, biljni sistemi za tre-

tman otpadnih voda (wetlandi i

sl). Ono što je bitno jeste da pri-

mijenjena tehnologija omogući

da ispuštena otpadna voda na-

kon prečišćavanja dostigne

standard koji je definisan zako-

nomi Direktivom271/91/EEC.

POBJEDA:

UMojkovcu sena-

lazi i biljni sistemza tretman

kanalizaciongmulja, koji je

prvi takvevrstenaBalkanu.

Da li nammožete reći nešto

višeo tomsistemu?

DIDANOVIĆ:

Realizacijom

ovogprojektaopštinaMojkovac

jedugoročnoriješilapitanjetre-

tmana kanalizacionog mulja sa

postrojenja za tretman otpad-

nih voda. U skladu sa Direkti-

vom (86/278/EEC) o upotrebi

mulja i regulative u Crnoj Gori,

nakon određenog perioda treti-

rani mulj se može koristiti u ra-

zličitesvrhe:sanacijadevastira-

nih površina-kopova rudnika,

odlagališta otpada, poljoprivre-

di i sl.

Tehnologija tretmana mulja na

trščanim poljima u Mojkovcu

primijenjena je po uzoru na

Dansku. Biljke u procesu preči-

šćavanja koriste iz otpadnog

muljaivodematerijekaohranu,

unose kiseonik i na taj način je

prečišćavaju. Takođe, značajan

dio procesa odvija se na samom

supstratuuzpomoćrazličitevr-

ste mikroorganizama. U Moj-

kovcu, sistem za tretmanmulja

nalazi se u krugu postrojenja za

tretman otpadnih voda i sa po-

strojenja se kanalizacioni mulj

direktno upumpava na sistem

za tretman mulja. Imajući u vi-

du da nema transporta van kru-

ga postrojenja, vrši se ušteda.

Zbog kvalitetnih rješenja i ni-

skih troškova realizacije u od-

nosu na druge tehnologije, za

očekivatijeprimjenuovognači-

na tretmana kanalizacionog

mulja i udrugimopštinama, ko-

je budu željele da riješe pitanje

muljanasličannačin.Ekoreme-

dijacijama se inačemogu pored

tretmana mulja riješiti različiti

problemi u životnoj sredini.

Biljni sistem za tretman kanali-

zaciong mulja uMojkovcu pro-

jektovan je i izgrađen u skladu

sa Strategijom ekoremedijacije

uCrnojGori,kojujeVladausvo-

jila 18. septembra 2014. godine.

Ministarstvo održivog razvoja i

turizmajeapliciralozaovajpro-

jekat prema UNIDO-u, a Vlada

Slovenije je podržala projekat.

Obezbijeđena je donacija u

iznosu od 243.221 euro, dok je

crnogorsko učešće obezbijeđe-

no kroz in-kind formu (rad lju-

di, kancelarije, nadzor i sl.) i

procijenjeno je na 48.700 eura.

N.KOVAČEVIĆ

Razgovor spovodom:

Mr Snežana Didanović iz Direktorata za upravljanje otpadom i komunalni razvoj uMORT-u

Zakonska regulativa

POBJEDA:

Kako je regulisana zakonska regulativauoblasti

otpadnihvodauCrnojGori?

DIDANOVIĆ:

Zakonoupravljanjukomunalnimotpadnimvodama

stupio je na snagu u januaru ove godine. U skladu sa Zakonomo

upravljanjuurbanimkomunalnimotpadnimvodamazasve „aglo-

meracije“uCrnoj Gori sekvivalentomstanovnikavećimod2.000,

kolektorski sistemi (faza I) biće izgrađeni do kraja ili 2023. ili 2027,

zavisno od veličine. Faza dva obuhvata dodatni razvoj i širenje ko-

lektorskih sistema i biće realizovana u periodu 2027 2035. Komu-

nalneotpadnevodesakupljeneuCrnojGoritrebajubitipodvrgnu-

teprečišćavanjuufazijedan,dokraja2025.ili2029.godine,zavisno

odveličineaglomeracijeiosjetljivostirecipijenta.Fazadvaobuhva-

tadodatni razvoj i povećanjekapacitetapostrojenjaza tretmanot-

padnihvodaibićerealizovanuperiodu2029 2035.

Pozitivni

primjeri

-UopštiniTivatdoprijeneko-

liko godina bilo je izgrađeno

samo sedamkilometara ka-

nalizacione mreže i nije po-

stojalo prečišćavanje komu-

nalnihotpadnihvoda.Danas

uTivtu imamonovoizgrađe-

nihoko50kilometarakanali-

zacionemrežeinajsavreme-

nije postrojenje za tretman

otpadnih voda u skladu sa

zahtijevanim standardima.

Pozitivan primjer u oblasti

otpadnih voda predstavljaju

i opštinaMojkovac, koja ima

izgrađenopostrojenjezatre-

tman otpadnih voda i izgra-

đen prvi sistem za tretman

kanalizacionogmuljanaBal-

kanu, kao i ostaleopštineko-

je su završile izgradnju po-

strojenja za tretman otpad-

nih voda (Žabljak, Budva,

Nikšić, Herceg Novi, Šavnik)

–kazala jeDidanović.

UMojkovcu se

nalazi biljni sistem za

tretman kanalizacionog

mulja, koji je prvi takve

vrste na Balkanu, čime je

ova opština trajno riješila

problemotpada

– kazala je

Didanović

Kako je to bilo nekad

POBJEDA:

Kako jeuprošlosti bilo riješenopitanjeotpadnih

vodauCrnojGori?

DIDANOVIĆ:

Kadagovorimooprečišćavanjuotpadnihvodau

Crnoj Gori, prva postrojenja izgrađena su uNikšiću i Podgorici.

Naime, u Podgorici je 1978. godine izgrađeno postrojenje za

prečišćavanjeotpadnihvoda koje je funkcionisalonabazi kon-

vencionalnog aktivnogmulja. Ono je rekonstruisano 2007. go-

dine i danas je u upotrebi. UNikšiću je postrojenje za prečišća-

vanje otpadnih voda pušteno u rad 1975. godine, ali je

funkcionisalo kratak vremenski period. Iako sada djeluje neza-

mislivo,ostaleopštineunašojzemljinijesuimalepostrojenjaza

prečišćavanjeotpadnihvodau20. vijeku.

Biljni sistemza tretmankanalizacionogmuljauMojkovcu

Biljni sistemza tretman

kanalizacionogmuljauŠavniku

Snežana

Didanović

Završeno više

od 300kilometara

kanalizacionemreže