Table of Contents Table of Contents
Previous Page  9 / 48 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 9 / 48 Next Page
Page Background

9

Pobjeda

Nedjelja, 10. decembar 2017.

Društvo

PODGORICA

- IakoCrna

Gorauspijevadaodrži pozi-

tivanprirodni priraštaj, što

nije slučaj sanekimdržava-

ma regiona, projekcijekre-

tanja stanovništanadugi

rokukazujudavećkoncem

ovedecenijemožemozaći u

negativnuzonu, odnosnou

situacijudabroj umrlih i

onihkoji su seodselili pre-

vaziđebroj rođenih i dose-

ljenih.

Takva je slikaveć sadaeviden-

tna kada se posmatra situacija

nanivouopština.Gotovoupo-

lovini crnogorskih gradova

prirodni priraštaj je negati-

van,asituacijaje,premapoda-

cima Monstata, najteža u

Pljevljima i generalno na sje-

veru zemlje.

Scenariodo2060.

Prema dugoročnim projekci-

jama, u slučaju da se na nivou

iz2011. godinezadrži nivo fer-

tiliteta, mortaliteta i migraci-

ja, broj umrlih bi već 2020.

godine premašio broj živoro-

đenih. To pokazuje istraživa-

nje Monstata pod nazivom

Projekcije stanovništva Crne

Gore za period 2011-2060. go-

dine.

U različitim scenarijima koje

sadrži ova projekcija, popula-

cijaCrneGore bi u 2061. godi-

ni mogla da se kreće između

747 hiljada (varijanta visokog

fertiliteta)do469(konstantna

varijanta).

- To, s jedne strane, znači da bi

u poluvjekovnomperiodu os-

tvarenje samo ,,maksimalne

varijante“ (značajno poveća-

nje fertiliteta, smanjenjemor-

taliteta, pozitivan migracioni

saldo) uslovilopovećanje

stanovništva zemlje od 127 hi-

ljada stanovnika u odnosu na

1. januar 2011. godine (620

hiljada)-navodiseuprojekciji.

Trenutna situacija pokazuje

sljedeće: prošle godine pri-

rodni priraštaj u Crnoj Gori

iznosio je 1,8, prije dvije godi-

ne 1,7 promila. U 2014. godini

iznosio je 2,4 a prije deset go-

dina 4,5 promila. Početkom

ovogvijekadosezao je5,5pro-

mila,dokjedecenijuranijebio

čak 9,7. Ako se vratimo 50 go-

dina unazad, prirodni prira-

štajprevazilazioje20promila.

Brojke iodgovori

Brojke jesuneumoljiveali, ko-

liko god da se ovo pitanje ve-

zuje za ekonomske razloge,

teškosemožepovući paralela,

smatraju stručnjaci uz argu-

mentaciju koja problem

osvjetljava iz sasvim drugog

ugla.

Prema riječima psihologa

MarkaMinića, ekonomskara-

zvijenost i nivo životnog stan-

darda su zavodljivi parametri

koji nam se, kada govorimo o

natalitetu, nameću kao prve

asocijacije.

- Inicijalna logika je da se ljudi

koji živeuzoni komfora ranije

odlučujuda imajudjecu, a po-

štosumaterijalnoobezbijeđe-

ni, da imaju i brojnije potom-

stvo. Međutim, podaci o stopi

nataliteta u društvima sa viso-

kim standardomgovore upra-

vo suprotno, pa se ekonomska

razvijenost ne može uzeti za

odlučujući kriterijumu objaš-

njavanjustopenataliteta–isti-

če on.

Prema njegovim riječima, na

nisku stopu nataliteta više

utiče talas ,,modernog doba“,

koji nas je nekako nespremne

zapljusnuo, a koji propagira

kulturu hedonizma, niskog

frustracionogpraga, individu-

alizma i samodovoljnosti.

-Činisedajeklatnokojejekod

nasdonedavnobilozategnuto

u pravcu patrijarhata, trplje-

nja, dijeljenja i (samo)odrica-

nja, otišlo u drugi ekstrem. U

terapijskoj praksi samuprilici

da sve češće čujemporuke ko-

je dobijaju mladi ljudi i koje

ugrađuju svjesno ili nesvjesno

u svoj psihički sistem (,,uživaj

dok se ne udaš/oženiš“; ,,uži-

vaj dok ne rodiš dijete“, ,,kad

dođu djeca, možeš zaboraviti

na sebe“… itd), kojima se maj-

činstvo izjednačava sa žrtvo-

vanjem, zbogčegamladiparo-

vi prolongiraju planiranje

Klatno krenulo

u kontra smjeru

Na nisku stopu

nataliteta više

od ekonomskih

razloga utiče

talas ,,modernog

doba“, koji

nas je nekako

nespremne

zapljusnuo, a

koji propagira

kulturu

hedonizma,

niskog

frustracionog

praga,

individualizma i

samodovoljnosti

– ocjenjuje

psiholog Marko

Minić

Ideja

potomstva u

konfliktu sa

modernim

dobom

Psiholog Marko Minić

slikovito ističe da ideja

potomstva u današnjem,

,,modernomdobu“ pred-

stavlja veću prijetnju želja-

ma, ambicijama i ličnim

prohtjevima mladih osoba

nego ikada ranije.

- Dakle, prioriteti su se

promijenili, i mladi su sve

manje spremni da suspen-

duju na određeno vrijeme

sopstveni hedonizam,

želje, ambicije, na račun

poroda, ostajući tako ,,vje-

čite djevojčice i dječaci“. I

tako, onda loša ekonomska

situacija dođe kao odlična

racionalizacija da se nikad

ne odraste…- navodi Minić.

Prava od značaja za

politiku nataliteta

Sama oblast socijalne i dječje zaštite koncipirana je na

način da se prava iz te oblasti propisana Zakonomo socijal-

noj i dječjoj zaštiti odnose na porodice, odnosno pojedince

koji su u riziku, podsjećaju iz Ministarstva rada i socijalnog

staranja. I pored toga, postoje prava za koja se dijelom

može reći da imaju uticaja na natalitetnu politiku.

- To je pravo na naknadu za novorođeno dijete, refundacija

naknade zarade za porodiljsko, odnosno roditeljsko odsu-

stvo i naknada po osnovu rođenja djeteta.

U oblasti rada propisana su određena prava za zaposle-

ne koja se odnose na period trudnoće, porođaja i njege

djeteta. U oblasti zapošljavanja takođe se vode aktivnosti

vezane za zapošljavanje što značajno utiče na materijalni

položaj porodice i obezbjeđuje uslove za slobodno i odgo-

vorno roditeljstvo – navode iz Ministarstva.

potomstva do granica biološ-

kog sata i imaju jedno ili nijed-

nodijete –pojašnjavaMinić.

Preduslovi

Kada se stvar posmatra na ni-

vou institucionalnog odgovo-

ra, pitanje nataliteta svakako

je stvar šireg društvenog pro-

mišljanja i strategija.

Iz Ministarstva rada i socijal-

nogstaranjaukazujuna taj širi

kontekst dok u svomdomenu,

kako navode, u pojedinim

oblastima na posredan način

pomažu porodicama kada je u

pitanju rađanje djece, zdrav-

stvena zaštita, obrazovanje,

stambena politika, poreske

olakšice i dr.

- Porodični zakon Crne Gore

članom7propisujeda jepravo

svakog lica da slobodno odlu-

čuje o rađanju svoje djece, a

kao roditelja da stvaramoguć-

nosti i obezbjeđuje uslove za

njihov zdrav psihofizički ra-

zvoj u porodici i društvu –

podsjećaju izMinistarstva.

Prema timodredbama država

je dužna da mjerama socijal-

ne, zdravstvene i pravne zašti-

te, sistemom vaspitanja, obra-

zovanj a i informi sanj a ,

politikom zapošljavanja,

stambenomi poreskompoliti-

kom, kao i razvijanjem svih

drugih djelatnosti u korist po-

rodice i njenih članova obe-

zbjeđuje uslove za slobodno i

odgovorno roditeljstvo.

- Navedena odredba zakona

ukazuje da je potreban multi-

sektorski pristup kada je u pi-

tanjunatalitetna politika.

Oblastsocijalneidječjezaštite

jeprijesvegausmjerenanaza-

štitu porodice i pojedinca, pa

samim tim i djece, koji su u ri-

ziku. Rizik se prije svega od-

nosi na materijalno stanje,

zdravstveno stanje, zaštitu

djece bez roditeljskog stara-

nja, zaštitu djece sa posebnim

potrebama, zaštitu od nasilja i

dr – pojašnjavaju izMinistar-

stva rada i socijalnog staranja.

I.PERIĆ

Premadugoročnimprojekcijama, u slučajuda se

nanivou iz 2011. godine zadrži nivo fertiliteta,

mortaliteta imigracija, broj umrlihbi već 2020.

godine premašiobroj živorođenih. Topokazuje

istraživanjeMonstatapodnazivomProjekcije sta-

novništva CrneGore zaperiod 2011-2060. godine

Crna Gora bi već početkomnaredne decenijemogla ući u zonu negativnog prirodnog priraštaja

promila je iznosio prošle go-

dine prirodni priraštaj uCrnoj

Gori, što je neznatno više nego

2015. ali drastičnomanje nego

prije samodeceniju

1,8

MarkoMinić

Ministarstvo rada i socijalnog staranja

TRENDZABRIGU:

Prolongiranjeplaniranja

potomstvadogranica

biološkog sata