Previous Page  8 / 48 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 8 / 48 Next Page
Page Background

8

Pobjeda

Ponedjeljak, 27. novembar 2017.

Društvo

PODGORICA

–Zagađenje

vazduhaostajenajvažniji

faktornegativnoguticaja ži-

votne sredinena zdravlje

odgovoranzaprijevremeno

umiranje600.000 ljudi sva-

ke godineuevropskomregi-

onuSvjetske zdravstvene

organizacije i opterećenje

bolestimaupojedinimregi-

onima imanjebogatimdje-

lovimadruštva.

OvipodaciSZOjedansuodra-

zloga što je poboljšanje kvali-

teta vazduha navedeno kao

prioritetno područje djelova-

nja prepoznato i na ljetos odr-

žanoj Ministarskoj konferen-

ciji visokog nivoa Evropskog

procesa za životnu sredinu i

zdravljenakojojsuučestvova-

li i predstavnici nadležnihmi-

nistarstava iz Crne Gore, koja

je članica ovoga procesa.

Prema riječima Borka Bajića

iz Instituta za javno zdravlje,

kvalitet vazduha jedan je od

najvažnijih faktora rizika ži-

votne sredine i kod nas, a po-

boljšanje stanja treba da se

odvijakrozsmjerniceSvjetske

zdravstvene organizacije.

-Ocjenakvalitetavazduhako-

ju nacionalni organi u Crnoj

Gori redovno sprovode poka-

zuje da koncentracija zagađe-

nja vazduha, naročito praška-

stih čestica, u Podgorici i

Pljevljima redovnoprelazi za-

konomdozvoljene vrijednosti

– ističeBajić.

Smrtnost

On podsjeća na podatke pre-

ma kojima skoro šest odsto

svih smrtnih slučajeva u Pod-

gorici, 12 odsto u Nikšiću i 22

procenta uPljevljima semogu

pripisati postojećem zagađe-

nju vazduha.

-Višeodpolovineovihefekata

u sva tri grada su povezani sa

veoma povišenim nivoom za-

gađenja u zimskom periodu,

koje se javlja zbog korišćenja

čvrstihgorivazapotrebegrija-

nja –navodi Bajić.

Podaci su dobijeni na osnovu

metodologije SZO od koje je

zatraženo da pomogne u eva-

luaciji i kvantifikaciji uticaja

zagađenja u Crnoj Gori, naro-

čito u Podgorici, Pljevljima i

Nikšiću.

- U aprilu 2016. godine u Pod-

gorici predstavljeni su rezul-

tati studije procjene

uticaja zagađenja vaz-

duha nazdravljestanov-

nikau tri crnogorska grada:

Nikšiću, Pljevljima i Podgori-

ci. Studija je sprovedena u

okviruDvogodišnjegsporazu-

ma o saradnji između Mini-

starstva zdravlja Republike

Crne Gore i Svjetske zdrav-

stvene organizacije, a uradili

su je stručnjaci Evropskog

centra za životnu sredinu i

zdravljekoji pripadaSvjetskoj

zdravstvenoj organizaciji –

kazao je on.

DodajedajeStudijasprovedena

uz podrškuMinistarstva zdrav-

lja Crne Gore i Ministarstva

održivograzvoja i turizmaCrne

Gore. Za istraživanje su pored

stručnjaka Svjetske zdravstve-

ne organizacije bili zaduženi

predstavnici Instituta za javno

zdravlje i Centra za ekotoksiko-

loška istraživanja koji su obez-

bijedili potrebne podatke i po-

mogli u razumijevanju i

pribavljanju dodatnih informa-

cija iz svoje nadležnosti.

- Kako bi se što bolje sagledala

situacija na terenu važne in-

formacije su prikupljene i od

predstavnika Ministarstva

zdravlja, Ministarstva održi-

vog razvoja i turizma, Agenci-

je za zaštitu životne sredine,

predsjednika opština u Pljev-

ljima i Nikšiću, UNDP i neko-

likonevladinihorganizacija.

Sama studija se temelji na

proceniuticajazagađenjavaz-

duha na zdravlje, bazirano na

podacima praćenja kvaliteta

vazduhakojiseobavljajuuove

tri opštine a korišćeni su i po-

daci iz zdravstvene statistike.

Dugotrajno izlaganje suspen-

dovanim česticama prečnika

ispod 2.5 mikrona čije kon-

centracije prelaze vrijednosti

preporučene od strane Svjet-

ske zdravstvene organizacije

imanegativanuticaj pozdrav-

lje,uključujućiipovećanjeop-

šte smrtnosti – ističeBajić.

Statistika

Znanje o uticaju zagađenog

vazduha u životnoj sredini i

unutrašnjemprostorudovelo

je do oblikovanja legislative

koja se tiče uticaja vazdu-

ha na zdravlje i životnu

sredinu.

- Sa porastom informa-

cija i saznanja aktivnosti

se dalje šire i usmjerene

su na sprečavanje neže-

ljenih efekata pri rođe-

nju, razvojunervnogsiste-

ma i kognitivnih funkcija,

astme kod djece i hroničnih

bolesti. SZO procjenjuje da je

ekonomska cijena zdravstve-

nog uticaja zagađenja vazdu-

ha samou2010. godini iznosi-

la1,6trilionadolara–podsjeća

Bajić na podatke SZO.

Kakosenavodiutimistraživa-

njima, prosječni godišnji nivo

zagađenja vazduha praška-

stim(PMčesticama) ugrado-

vima u evropskim zemljama

sa visokim prihodima je 25

mg/m3, dok je 55 mg/m3 u

gradovima u evropskim ze-

mljama sa niskim i srednjim

dohotkom.

- U periodu od 2008-2013,

uprkos smanjenju trendova u

PM nivoima u posmatranim

gradovima, oni i dalje prema-

šujusmjerniceSZOzakvalitet

vazduha.

Ovakav štetanuticaj na zdrav-

lje lošeg kvaliteta vazduha za-

htijeva hitno poboljšanje sa-

radnjesciljemrješavanjakako

zagađenja u životnoj sredini

tako i u zatvorenomprostoru,

polazeći od ključnih konven-

cija koje regulišu ovu oblast –

zaključujeBajić.

I.P.

PODGORICA

-Dva inter-

nacionalnopoznatanauč-

nika i književnika, istaknu-

ta evropskadruštvena

djelatnika, počasna člana

DANU, prof. dr JonDeako-

nesku (Rumunija) i prof. dr

FrantišekLipka (Slovačka),

završili supetodnevni bo-

ravakuCrnoj Gori kaogo-

stiDukljanske akademije

nauka i umjetnosti.

Iz DANU je saopšteno da su

Deakonesku i Lipka najsadr-

žajniji boravak imali na Ceti-

nju, đe su obišli Državni/

Dvorski i Narodni muzej i

upoznali se sa impozantnom

istorijom Kraljevine Crne

Gore.

-Njih jeugostio i dugousadr-

žajnom razgovoru zadržao

gradonačelnik Cetinja g.

Aleksandar Bogdanović, koji

je izrazio spremnost da Ceti-

njepružizasluženupodrškui

pomoć Dukljanskoj akade-

miji. Narednog dana ugledne

goste, predśednika DANU

akad. Sretena Perovića, člana

Predśedništva DANU akad.

Mihaila Burića i počasnog

konzulaUKRPredragaMilo-

vića primili su predśednik

države Filip Vujanović i

predśednik parlamenta Ivan

Brajović – navode u saopšte-

nju.

Diplome Počasni član uruče-

ne su imu prisustvu istaknu-

tih ličnosti iz društvenog i

političkog života Crne Gore,

članova Vlade i parlamenta,

diplomatskog kora i izaslani-

ka glavnog grada. Nakon toga

primio ih je gradonačelnik

Podgorice Slavoljub Stijepo-

vić. Podržana je ideja Jona

Deakoneskua da se naredne

godine Svjetski festival poe-

zije (,,Eminesku- Njegoš“)

održi uCrnoj Gori.

Iz DANU podsjećaju da go-

stujući počasni članovi DA-

NU nijesu nepoznati crno-

gorskoj kulturnoj javnosti.

František Lipka je doktor

južnoslovenskih književno-

sti i znalac južnoslovenskih

jezika, poznati evropski di-

plomata, prominentni slo-

vački moderni pjesnik i pre-

vodilac; izaslanik EU kao

predśednik Komisije za refe-

rendum o nezavisnosti Crne

Gore (2006); višegodišnji

ambasador Republike Slo-

vačke u Crnoj Gori; enolog

svjetske reputacije, renomi-

rani političar i veliki prijatelj

Crne Gore i njene kulture…

Njegova knjiga „Argonauti i

jeretici“ objavljena je 2008, a

bilingvalna knjiga „Suton go-

dišnjeg doba“Deakoneskua -

2016! Obje knjige, s uvodnim

studijama i pogovorima, u

prepjevu Sretena Perovića,

objavila je neprofitna Fonda-

cija „Prijateljstvo“.

Prof. dr Jon Deakonesku,

doktor filologije i pravnihna-

uka; univerzitetski profesor,

znameniti rumunski pjesnik

prevođen na mnoge svjetske

jezike; dobitnik nacionalnih,

evropskih i vanevropskihna-

grada i drugih prizna-

nja (doktor Honoris Causa);

predśednik Internacionalne

akademije i Evropskog fonda

„MihaiEminescu“;organiza-

tor Svjetskog festivala poezi-

je; autor dvadesetak knjiga

vlastite literature i nekoliko

visokovrednovanihantologi-

ja savremene svjetske lirike

itd.

R.P.

Zagađenje vazduha ostaje jedan od ključnih negativnih faktora uticaja na zdravlje

Podgorica i Pljevlja su

redovno „u crvenoj zoni“

Jon Deakonesku i František Lipka završili višednevni boravak u Crnoj Gori

DANU: Počasni članovi učinili čast posjetom

FrantišekLipka

JonDeakonesku

Prioriteti definisani u Ostravi

Na šestoj Ministarskoj konferenciji visokog ni-

voa Evropskog procesa za životnu sredinu i

zdravlje na kojoj su učestvovali i predstavnici

nadležnihministarstavaizCrneGore,kojaječla-

nica ovoga procesa, usvojena je Deklaracija

usmjerena na nekoliko ključnih područja za ak-

ciju.

- Pored kvaliteta vazduha to su korišćenje ade-

kvatnevode zapiće, sanitaciju i obezbjeđivanje

odgovarajuće higijene za sve; hemijsku be-

zbjednost;otpadikontaminiranapodručja;odr-

živi i zdravi gradovi; održivost zdravstvenih si-

stema u odnosu na životnu sredinu – navodi

Bajić.

Onobjašnjava da je Evropski proces za životnu

sredinu i zdravlje (EHP) multisektorska, pravno

neobavezujuća platforma pokrenuta na Prvoj

ministarskoj konferenciji o životnoj sredini i

zdravlju(Frankfurt, Njemačka, 1989).

-Zabrinutostzbograstućegbrojadokazakojisu

ukazivali na štetneuticajepozdravlje iz životne

sredine, a naročito černobiljska katastrofa koja

se desila 1986. godine, uslovili su pokretanje

ovogaprocesa 1989. godine. Osnovni cilj ovoga

procesajedanadležneinstitucijesektorazdrav-

lja zajedno sa nadležnim institucijama sektora

životnesredinezajedničkipristupeinađunajbo-

lji način rješavanja problema u oblasti životne

sredine i zdravlja, s obziromda se ovi problemi

nemogu riješiti ako imse prilazi odvojeno, od-

nosno samosastanovištazdravlja ili stanovišta

životnesredine.

Skoro šest odsto

svih smrtnih slučajeva u

Podgorici, 12 odsto u Nikšiću i

22 procenta u Pljevljima semogu

pripisati postojećem zagađenju

vazduha. Više od polovine ovih

efekata u sva tri grada su povezani

sa povišenimnivoom zagađenja

u zimskomperiodu, zbog

korišćenja čvrstih goriva za

grijanje

PoglednaPljevlja

BorkoBajić